آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه - 5.0 out of 5 based on 1 vote

آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

حکومتهای محلی بیه پیش و بیه پس

در اوایل سده ۱۰ هجری دو حکومت محلی در ناحیه بیه پس و بیه پیش وجود داشت. در بیه پس که انزلی در این منطقه واقع بوده و جزو گسکرات به شمار می رفت حکومت در دست امیره دوباج - فرمانروای فومن - از خاندان دوباج یا اسحاق وند بود که نسب خود را به ساسانیان می رساندند. در بیه پیش، کارکیا میرزاعلی از خاندان سادات امیرکیایی شیعه مذهب لاهيجان حاکم بود. با کشته شدن شیخ حیدر از خاندان شیخ صفی الدین اردبیلی، فرزند او، اسماعیل به گیلان پناه آورد و دوران کودکی خود را نزد والیان گیلان به ویژه کارکیا میرزاعلی سپری کرد.در ادامه با آژانس مسافرتی چهارفصل همراه باشید تا در مورد شهرستان بندر انزلی بیشتر بدانیم.

آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

به رغم خویشاوندی حاکمان بیه پس و بیه پیش همواره با یکدیگر در جنگ و گریز بودند. در دوره پادشاهی شاه اسماعیل ( ۹۳۰ - ۹۰۷ ق) اختلاف میان دو ناحیه شرقی و غربی گیلان شدت گرفت که سرانجام به پیروزی امیر حسام الدین، فرمانروای بیه پس انجامید. در عهد شاه طهماسب صفوی، امیره دوباج پس از تصرف لاهیجان و لشته نشا / لشت نشا ولایت بیه پیش را تابع خود گردانید و راه های گذر به سوی تختگاه قزوین را مسدود کرد. در سال ۹۷۷ ق به فرمان شاه طهماسب، امیره ساسان برای مقابله با سپاه امیره دوباج از راه فرضه انزلی و سپس فرضا حسن کیاده عزم پیکار کرد. در جریان پیکار امیره ساسان شکست یافت و امیره دوباج تا کنار فرضه انزلی فراریان را تعقیب کرد عبد الفتاح فومنی.

آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

شاه عباس به دلیل رنجشی که از خان احمد خان داشت، سپاه آذربایجان به فرماندهی فرهادخان، قرامانلو را مأمور سرکوب او کرد. فرهاد خان به همراه قرامانلو و امیره سیاووش گسکری از راه آستارا، گسکر و انزلی وارد کشته نشا شد و او سیاه خان احمد خان را در ۵ شوال ۱۰۰۰ قمری مغلوب کرد. خان احمد خان نیز پس از این شکست به شیروان گریخت و سپس به استانبول رفت. شاه عباس خود به فتح گیلان رفت و سرانجام لاهیجان را متصرف شد. شاه عباس مهدی قلی خان شاملو را به حکومت بیه پیش و علی بیک سلطان را به حکومت بیه پس منصوب کرد و تمام گیلان را ضمیمه دولت مرکزی نمود.

آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

بندر انزلی در تقابل با سیاست روسیه

در زمان پطرکبیر

پس از آنکه شاه طهماسب دوم، در زمان حضور افغانها در مسند حکمرانی ایران ، برای برقراری دوباره پادشاهی صفویان به سلطنت رسید، به دستور پطرکبیر امپراتور روسیه، سپاهیان روس به فرماندهی سرهنگ شیپوف به نواحی ساحلی گیلان از جمله انزلی حمله بردند و از آن جا با جهازات جنگی خود از طریق انزلی رهسپار پیربازار شدند و شهر رشت را به تصرف در آوردند. و چندین سال نواحی مزبور، از جمله بندر انزلی در تصرف نیروهای روسیه بود. در سال ۱۱۴۳ ق، سرهنگ شیپوف نامه ای به شاه طهماسب دوم نوشت و آمادگی خود را برای تخلیه گیلان اعلام کرد. دو سال بعد قراردادی میان ایران و روسیه در رشت به امضای روسیه و ایران رسید.

آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

دولت روسیه متعهد شد ظرف ۵ ماه نواحی متصرف شده در ایران  را تخلیه کند، ولی این کار صورت نگرفت. سرانجام در سال ۱۱۴۸ ق پس از ۳ سال، در زمان نادرشاه و به همت وی این نواحی از نیروهای بیگانه تخلیه شد. او در سال ۱۲۰۱ ق، امیر هدایت الله خان فومنی با سپاهیان خود در میان پشته انزلی با نیروهای آقا محمد خان درگیر شد. اما شکست خورد و هدایت خان هنگام فرار به باکو کشته شد. ژوبر، فرستاده ناپلئون که در این هنگام به ایران آمده بود نیز در باره وضع انزلی گزارش هایی داده است. در اوایل سال ۱۲۲۰ ق، بار دیگر سپاهیان روس، انزلی را تصرف کردند و با کشتی ها رهسپار پیربازار شدند تا خود را به رشت برسانند، اما تفنگداران گیلان مهاجمان را واداشتند تا با دادن تلفات به کشتی ها نشسته، به سوی باکو بگریزند.

آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

پس از جنگ های ایران و روس، در دوران سلطنت محمدشاه قاجار دولت روسیه از ایران خواست که با ورود ناوگان جنگی روسیه به مرداب انزلی موافقت کند و به اتباع روسیه اجازه تأسیس شیلات و صید ماهی بدهد. ولی نتوانست موافقت محمد شاه و صدراعظم او حاجی میرزا آقاسی را جلب کند. سرانجام با زور و تهدید امتیازی کسب کرد. تدبیر امیرکبیر مانع ورود ناوگان جنگی روس به مرداب انزلی شد. پس از امیرکبیر کشمکش میان دو دولت تا مدتی پس از ناصرالدین شاه ادامه داشت.

آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

بازگشت دوباره روس ها

در دوره فتحعلی شاه قاجار (۱۲۱۲-۱۲۵۰ ق) که جنگ های ایران و روس رخ داد، گیلان نیز آسیب فراوان دید. روس ها چندین بار گیلان را مورد حمله قرار دادند، آنان به قسمت هایی از خاک ایران  از جمله گیلان نظر دوخته بودند. در سال ۱۲۲۱ق، گروهی از قزاقان روس با ۱۲ کشتی مجهز به توپ و تفنگ و سلاح های آتشین وارد بندر انزلی و سپس وارد پیربازار شدند و پیش روی به سوی رشت را آغاز کردند، تفنگداران گیلانی که در جنگل موضع گرفته بودند، پیشروی قزاقان روس را متوقف ساختند. در پیله داربن جنگی بین دو طرف در گرفت که منجر به کشته شدن یک هزار تن از سربازان روس و شکست آنان گردید. تسلطی که روس ها براساس قرارداد ترکمانچای بر دریای خزر به دست آورده بودند، زمینه نفوذ آنان را در گیلان و سایر ولایات دریای خزر فراهم ساخت. روس ها برای ازدیاد نفوذ خود در شمال ایران امتیازات جدیدی را از دولت قاجار درخواست می کردند. که پهلو گرفتن کشتی های روسی در مرداب انزلی از آن میان بود. هم چنین می خواستند که صید ماهی در دریای خزر و شیلات، به اتباع روسیه اجاره داده شود.

 آشنایی با دوره های تاریخی تحولات در بندر انزلی پیش از قاجاریه

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (2 Votes)

مطالب مشابه

تماس با ما

همکاری با ما

تور کیش با پرواز ماهان

تور دبی با پرواز ماهان

تور آنتالیا با پرواز ماهان

تور دبی ویژه شهریور 94 با پرواز ماهان

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر