آشنایی با سینمای عباس کیارستمی و مروری بر فیلمهایی از کارنامه او- بخش چهارم

آشنایی با سینمای عباس کیارستمی و مروری بر فیلمهایی از کارنامه او- بخش چهارم


عباس کیارستمی سه فیلم بسیار مشهور دارد که میتوانند سه قله از کارنامه درخشان او تلقی شوند. طعم گیلاس، زیر درختان زیتون و نهایتا فیلم کلوز آپ، این سه قله بسیار طویل و دست نیافتنی از سینمای فوق العاده این کارگردان مشهور جهان سینما هستند. زیر درختان زیتون، مفهوم عشق را بررسی میکند. عشق در این فیلم اگرچه ساده و روستایی است؛ اما کاملا قابل لمس و قابل باور است. این عشق هیچ هوسی در خود ندارد و عشق ما هو عشق است.

آشنایی با سینمای عباس کیارستمی و مروری بر فیلمهایی از کارنامه او- بخش چهارم


در فیلم زیر درختان زیتون، ما عشق به زندگی و عشق به حیات را میبینیم. آدمها هر کدام از دلیل علاقه خود به زندگی میگویند و هر کس این بررسی را با صداقت تمام انجام میدهد. این صداقت در بیان عشق به زندگی به قدری بارز است که، مخاطب گیج میشود که این فیلم یک فیلم مستند است یا اثری فیکشن و داستانی. این خصیصه یکی از مهمترین خصیصه های سینمای عباس کیارستمی است. در زیر درختان زیتون هم، شخصیتهایی که مقابل دوربین می آیند (حتی محمد علی کشاورز) در حال بازی کردن نقش خود هستند. پسر و دختری هم که در پایان به هم میرسند و در زلزله شمال خانواده خود را هم از دست داده اند.
در این فیلم سخت است که بتوان تشخیص داد کدام یک از قضایایی که به تصویر کشیده میشود واقعی است و کدام یک حاصل تخیل و قدرت داستان گویی عباس کیارستمی است. در زیر درختان زیتون، به جز بازیگری که نقش او را همایون ارشادی بازی میکند، بقیه بازیگران نیز دقیقا مشابه زیر درختان زیتون هستند. همان مردی که طعم گیلاس را برای همایون ارشادی توصیف میکند و از عشق و علاقه خود به زندگی برایش میگوید، انگار که دقیقا این اتفاقات برایش افتاده است و با ایمان کامل این حرفها را نیز میزند و عباس کیارستمی موفق شده تا، او را بیابد و در زمینه داستان فیلم خود، از او بازی بگیرد. دیگر شخصیتهای این فیلم نیز همین ویژگی را دارند و مطمئنا تمهید پایانی فیلم، که نشان میدهد این فیلم در حال فیلمبرداری شدن است برای این بوده که نشان دهد این فیلم را نمیتوان یک فیلم مستند دانست و تمهیدی برای آشنایی زدایی و فاصله گذاری نیز بوده است.

آشنایی با سینمای عباس کیارستمی و مروری بر فیلمهایی از کارنامه او- بخش چهارم


عباس کیارستمی در نمایش واقعیت و برشی از زندگی، به قدری موفق عمل کرده است که تصمیم گرفته با تمهیداتی نشان دهد که همه چیزی که مخاطب دیده است در نهایت یک داستان و یک فیلم بوده، و بیننده به جای غرق شدن در احساسات ناشی از تماشای این فیلم، بهتری است که تفکر کند و در محتوای فیلم تعمق نماید. این ویژگی نیز از ویژگی های سینمای مدرن است که عباس کیارستمی با ظرافت و زیبایی تمام در فیلم خود آن را گنجانده است.
اما در فیلم کلوز آپ، تشخیص ای نکته که، فیلم مذکور مستند است و یا داستانی، بسیار مشکل تر و ناشدنی تر است. شاید اینکه این فیلم در لیست بهترین مستندهای ساخته شده تاریخ سینما قرار گرفته، کارمان را راحت کند که با خیال جمع، کلوز آپ را یک مستند بدانیم. اما واقعیت این است که در این فیلم، مرز میان داستانی و مستند به قدری باریک و ظریف میشود که تشخیص غیر ممکن است.

آشنایی با سینمای عباس کیارستمی و مروری بر فیلمهایی از کارنامه او- بخش چهارم


کلوز آپ، داستان مردی را روایت میکند که به محسن مخملباف، کارگردان سینما بسیار علاقه دارد. او با هوشمندی، خود را به خانواده ای معرفی میکند و با اطلاعاتی که از سینمای مخملباف دارد، خود را محسن مخملباف به آنها معرفی میکند. البته او هیچ سو استفاده ای از این خانواده نمیکند، اما این عمل به نوعی میتواند یک عقده گشایی باشد از طرف مردی که تمام عمر دوست داشته که محسن مخملباف باشد. در پایان فیلم و هنگامیکه او در حال دادگاهی شدن است، خود محسن مخملباف وارد داستان شده و با خانواده صحبت میکند و مرد را آزاد مینماید. در سکانس پایانی فیلم، مرد متقلب سوار بر موتور محسن مخملباف، گویی که به آرزوی خود رسیده و حالا همه چیز خوب و شیرین است.

آشنایی با سینمای عباس کیارستمی و مروری بر فیلمهایی از کارنامه او- بخش چهارم


عباس کیارستمی هنگامیکه مشغول ساخت فیلم دیگری بوده است، مطلبی را در روزنامه میخواند که مردی در حال محاکمه شدن است. جرم مرد، جا زدن خودش بعنوان محسن مخملباف است و گیر افتاده است و این به نظر عباس کیارستمی داستان بسیار دراماتیک و جذابی است برای اینکه تبدیل به یک فیلم شود. در وسط ساخت همان فیلم، او ناگهان تغییر عقیده داده و از تهیه کننده میخواهد که به سراغ همان مرد متقلب رفته و روند دادگاهی شدن او را روایت کند. در کنار این مجموعه نماها از دادگاه مرد، مجموعه اتفاقاتی که باعث آشنایی مرد با خانواده میشود را بازسازی میکند. این بازسازی یکی از زیباترین بازسازی های سینمای مستند است. عباس کیارستمی را با همین بازسازی باید استاد تمام عیار سینمای مستند دانست. ما با این مرد رفته رفته آشنا میشویم. در نمایی که او به یک بطری ضربه میزند و این بطری آرام آرام به پایین میچرخد، مرد همچنان ایستاده و رفتن بطری را تماشا میکند و مخاطب هم در کنار این مرد، حرکت کردن بطری را تماشا میکند. با دیدن این نما، صبر و انتظاری از وی میبینیم نوعی صمیمیت را در این پرسوناژ به ما نشان میدهد که باعث همدردی ویژه ما با این شخصیت میگردد.
کلوز آپ، چند خط داستانی را همزمان روایت میکند. یک لایه، روند دادگاهی شدن مرد متقلب را نشان میدهد. لایه دیگر هم مجموعه اتفاقاتی که باعث آشنایی مرد با این خانواده شده و کم کم در آن نفوذ میکند. در لایه دیگر هم مجموعه مصاحباتی را پیرامون این اتفاق میبینیم.
در پایان فیلم، یکی از به یادماندنی ترین سکانس های تاریخ سینمای ایران را میبینیم. محسن مخملباف مرد را سوار موتور خود کرده است و در حال صحبت کردن با همدیگر هستند. اتفاق جالبی که در این سکانس میبینیم، قطع و وصل شدن میکروفونی است که صدای آنها را ضبط میکند. این که این اتفاق عمدی است یا نه، بحث دیگری است اما اینکه کیارستمی از این تمهید استفاده کرده است، نشان میدهد که عباس کیارستمی به آن جریان کهنه و منسوخ سینمای مستند که اعتقاد دارد مستند باید هرآنچه را که وجود دارد تماما به درستی نشان دهد، هیچ اعتقاد و باوری ندارد. او برای بهتر گفتن حرف خود و برای تقویت درام خود، در وقایع دست میبرد و همین استفاده از صدایی که بخاطر اشکال فنی میکروفون سالم نیست، نشان از نوع نگاه عباس کیارستمی و نوع جهان بینی او در این فیلم دارد.

آشنایی با سینمای عباس کیارستمی و مروری بر فیلمهایی از کارنامه او- بخش چهارم

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)

مطالب مشابه

هتل آدم و حوا آنتالیا

تماس با ما

همکاری با ما

تور کیش 3 شب و 4 روز

تور کیش با پرواز ماهان

تور دبی با پرواز ماهان

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر