آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید - 5.0 out of 5 based on 1 vote

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

قیرکانی که در آپادانا شیراز، ایوان خاوری، نمونه قیر چسبیده به آجرهای کانال آب رو است که هنگامی زیر میکروسکوپ دو چشمی مورد آزمایش قرار گرفت، رویه تازه شکسته آن مانند شیشه درخشان و دارای ریزه های کانی بسیار بود. پاره نازک ویژه آزمایشگاه، سنگ شناسی نشان داد که قير مزبور با دانه های گوشه دار سنگ واره آهکی است، آمیخته می باشد. برابر پژوهش فربر افزودن سنگ آهک به قیر برای این که از چسبندگی قیر کاسته شده و به عنوان ملاط به کار رود، در روزگار باستان در عراق که آن هنگام بخشی از ایران بوده، برساخته بوده است و به صورت بتانه (آستر) در قیرهای تل اسمر، اور، بابل و هم چنین در مواد پیدا شده در موهنجو دارو دیده شده است.

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

فریز از گزارش هایی سخن می گوید که حاکی از به کارگیری قیرکانی در بازسازی جاده های بغداد است. نمونه ای که از تخت جمشید مورد آزمایش قرار گرفت به همان روشی که در دیگر کرانه های خاورمیانه به کار برده می شده، فراهم گردیده و شاید آن را برای ملاط یا جلوگیری از گذار آب به کار می برده اند. پاره ای از قیر مزبور که کربنات کلسیم به وسیله اسید بیرون شده، روشن نمود که افزون بر قیرکانی، ریزه های کوچک مواد زیر هم به ترتیب پاس داری اندازه در آن پدیدار بود. بلورکوهی اپیدوت ماسکویت ریزه های مواد مزبور در آن بود. چند ریزه گل تا اندازه سه میلی متر در قیر پدیدار بود، ولی مواد نباتی چون کاه یا ریزه های گیاهی در آن دیده نشد. ریزه های قیر به گونه یکسان، پخش شده است، ولی گاهی رگه هایی باریک در یک خط پیدا می شود که درازی آنها تا 5/ 6 میلی متر می رسد. رگه های مزبور شاید سازوکار چین خوردگی قیر را هنگام آمیختن با سنگ آهک نشان بدهد.

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

ریزه های مواد کانی روی رویه گرم قیر پاشیده پس از آن به صورت پاره چسبناکی کشیده یا چین داده شده است تا قیر ناب در سازوکار آمیخته شدن قرار گیرد. ماده کانی سازنده سنگ آهک (کربنات کلسیم است. ماده مزبور در قیر به هر دو صورت یعنی هم به حالت سنگواره و هم به صورت ریزه نیمه درخشان پدیدار است. گاهی ریزه هایی در پاره بسیار نازک دیده می شود که درخشان و بلور مانند است. در رویه به هم پیوسته ماده، شکاف دارد. از آن جایی که کربنات کلسیم هنگامی که تا ۸۱ درجه سانتیگراد به آن گرما داده شود در یک جهت تبلور پنج مرتبه بزرگ تر یا کوچک تر می شود، ولی دانه های آن در هنگام آمیختن با قیر داغ می شکند، زیرا قیر در درجه گرمای مزبور نرم می شود.

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

چنین ریزه هایی با کربنات کلسیم آمیخته می شود و چون بخش بزرگ آن، گوشه دار است گمان نمی رود که آهک پخته برای آمیختن با قیر به کار رفته باشد. در برابر، سنگ آهک ناب که برخی دارای سنگواره و برخی بلوردار بوده، خرد می شده و با قیر داغ آمیخته می گردیده است.

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

هنگامی که یک نمونه چهار گرمی قیر معدنی آتش زده شد با نوری درخشان آتش گرفت و سوخت و گاهی که به صورت گداخته در آمد آشکار شد 52/ 0 خاکستر کانی دارد. بر روی یک نمونه دیگر قیر، اندازه ای جوهر نمک ریخته شد تا کربنات کلسیم آن حل گردد و پس از آن نمونه مزبور خشک گردید. اگر فرض کنیم که همه کربنات کلسیم آن دگرگون به کلرور کلسیم شده باشد در نمونه مزبور ۴۷٪ کربنات کلسیم پدیدار بوده است بنابراین برابر این دو آزمایش می توان گمان کرد که قیر آمیخته شده است. قیری که به این روش درست می شد خیلی بیش از مواد کنونی دارای قیر معدنی بوده است. فربز هم چنین می گوید که مواد مورد گفت وگو به انگیزه زیادی قیرکانی آن ممکن بود در درجه گرمای کمتری نرم و ریخته شود و به کار گفته شود و این جستار در کرانه هایی که سوخت کم دارند، شایان نگرش است.

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

هربرت آبراهام درباره به کارگیری قیر در زمان باستان، جستاری شایان نگرش نوشته که می گوید: برای پیدا کردن روش به کارگیری قیرکانی در ایران باستان به نوشته های ادبی نگریسته و جستار زیر را از زکریا پسر محمد پسر محمود قزوینی آورده: دو گونه قیر هست: گونه یکم که از برخی کوه ها تراوش می کند و گونه دوم که با آب در برخی آبگیرها پدیدار می گردد، هنگامی که با آب جوشانده شود تا هنگامی که قیر و آب آمیخته بماند، قیر نرم است، ولی اگر از یک دیگر سوا شود، قیر سخت و خشک می گردد و به وسیله حصیر گردآوری و در کنار حوضچه قرار داده می شود. سپس آن را در باردانی می گذارند و روی آتش قرار می دهند و کمی شن به آن می افزایند و پی در پی آن را هم می زنند.

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

هنگامی که چنین آمیخته ای آماده گشت روی زمین ریخته می شود و همین که سرد شد، خشک و سخت می گردد. هربرت آبراهام به هرودوت نیز اشاره می کند و از جستار او چنین می نویسد: اردریکا ۲۱۰ فرلنگ (میل) از شوش جدایی دارد و ۴۰ فرلنگ از چاهی جدایی دارد که سه گونه است و مردم از آنجا قیر و نمک و روغن بیرون می آورند. آنچه بیرون آورده می شود به سه سو می رود، قیر و نمک سخت می شود و روغن که ایرانیان آن را رادیناس می گویند تیره و بدبو است. درباره روش ساختن و به کار گرفتن قیر در بناهای زمان باستان نیاز به، به دست آوردن آگاهی های بایسته است.

آشنایی با قیرکانی های مجموعه تخت جمشید

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)

مطالب مشابه

تماس با ما

همکاری با ما

تور کیش با پرواز ماهان

تور دبی با پرواز ماهان

تور آنتالیا با پرواز ماهان

تور دبی ویژه شهریور 94 با پرواز ماهان

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر