آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد - 5.0 out of 5 based on 1 vote

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

معماری دوره پهلوی در یزد، به دو دوره کلی قابل تقسیم است:

۱. از آغاز سلطنت رضاشاه تا دهه ۱۳۳۰؛ ۲. از دهه ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۷. مهم ترین بناهای دوره نخست به تأثیر از ترویج ایده باستان گرایی اما توسط دو بخش خصوصی (مانند انجمن زرتشتیان، به ویژه پارسیان هند) و نهادهای دولتی، ساخته شدند. کاربرد آجر پخته به جای خشت خام، برقراری تجانس میان طبیعت منطقه و طرح ها و نقشه ها، باغ آرایی در پیرامون بناها و ساخت بناها در پیرامون دو خیابان عمود برهم، ویژگی بارز معماری در دوره نخست است. اما برهم زدن بافت کهن معماری یزد به ویژه در پی احداث خیابان های جدید و آغاز ترویج طرح های جدید و حتی غیر ایرانی از مشکلاتی است که در این دوره پیش آمد.

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

در دوره دوم، معماری سنتی یزد تحت تأثیر طرح های جدید و نگاه های غرب گرایانه بود که هیچ گونه سنخیتی با طبیعت و اقلیم یزد نداشتند. بتن، تیر آهن، میل گرد، پنجره های بلند به زودی سیمای معماری این شهر تاریخی را برهم زد. با این همه، هنوز یزد دومین شهر تاریخی جهان پس از ونیز ایتالیا، بخش مهمی از بافت تاریخی خود را به عنوان موزه معماری حفظ کرده است.

یزد، در زیر آفتاب سوزان کویر، هم چنان دومین شهر تاریخی جهان را از نظر معماری و حفظ بافت سنتی پس از ونیز حفظ کرده است. اگر چه در چند دهه اخیر بافت کهن این شهر در معرض تخریب قرار گرفته اما همچنان محلات قدیمی آن مهم ترین شیوه های معماری کهن خشت و گلی را در خود جای داده اند. معماران یزدی همواره بهترین بناها را در یزد، کرمان، اصفهان، فارس و... بنا نهاده اند و در عصر جدید نیز تلاش های مهمی در این راستا انجام دادند.

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

معماری عصر پهلوی به دو دوره کاملا مجزا تقسیم می شود:

١. دوره پهلوی اول تا دهه ۳۰

٢. نیمه دوم حکومت محمدرضا شاه

در دوره اول هنوز رگه هایی از معماری سنتی در سراسر ایران وجود داشت. هر چند که آثار معماری غرب روز به روز در ایران افزایش می یافت. دخالت تحصیل کردگان متخصص ایرانی و استخدام مهندسان خارجی، به ویژه آلمانی، برای ایجاد مؤسسات و بناهای مهم در کشور موجب گرایش شدید ایرانیان در به کار گیری شیوه های ساخت و ساز غربی شد. به علاوه مصالح ساختمانی روز به روز تغییر می کرد. نقش میل گرد، تیر آهن، بلوک های سیمانی و غیره در ایجاد بناهای بلند و چند طبقه بسیار مؤثر افتاد و باعث تنوع در نقشه های معماری شد. در عین حال هنوز آجر مهم ترین و بیش ترین مصالح در بناهای دوره رضاشاه محسوب می شد و آجر کاری به ویژه در نماسازی بناها نقش مهمی داشت.

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

باستان گرایی به عنوان سیاست غالب در عصر رضاشاه در ایجاد سبک های معماری مهم از آثار تخت جمشید به ویژه ساختن ستون ها و سرستون ها، همراه با تصاویر و مجسمه های وام گرفته از دوره هخامنشی نقش داشت.

در دوره دوم، معماری ایران به طور کلی تغییر یافت. در این زمان خسارت های جبران ناپذیری بر بافت قدیمی شهرها وارد شد، زیرا ایجاد خیابان ها و بزرگراه ها چاره ناپذیر بود و به ناچار بخش زیادی از آثار کهن از میان رفت. در این دوره محیط زندگی مردم شهرها دگرگون شد، بدین معنی که دیگر آن دربندها، کوچه های تنگ، الردها، میادین و بن بست ها ارزش و اعتبار خود را از دست دادند و هرچه منازل قابل دسترس تر و به معابر بزرگ نزدیک تر بودند ارزش بیش تری یافتند. زندگی در شهرهای بزرگ با استفاده از ساختمان های چند طبقه، جا افتاد و نهادینه شد. ابداع مصالح ساختمانی جدید موجب تغییر نقشه های ساختمانی و ایجاد برجهای متنوع و بلند شد.

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

معماری یزد از دهه ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۷

ورود مصالح جدید باعث شد به تدریج از دهه ۱۳۳۰ معماری یزد نیز تحت تأثیر شیوه های نوین مبتنی بر استفاده از این مصالح قرار گیرد و به زودی روند تغییر در بافت سنتی سرعت گرفت. يزد از نظر تولید آجر، نقش مهمی در معماری این دوره داشت و این روند همراه با استفاده از بتن و آهن پی گرفته شد. از دهه ۳۰ به بعد زرتشتیان چندین مرکز درمانی و بهداشتی ساختند که معروف ترین آنها، بیمارستان گودرز است. این بیمارستان در محله گازرگاه یزد ساخته شد و در حدود یک دهه از زمره بهترین بیمارستان های یزد محسوب می شد. بنای اولیه آن وسیع تر از دیگر بیمارستان های یزد بود.

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

در نیمه دوم حکومت محمدرضاشاه، به طور کلی سبک معماری یزد دگرگون شد. ورود آهن آلات و نقشه های مهندسی و تفکر نوگرایی در این امر دخالت تام داشت. این امر تا حدود زیادی به نفع اهالی یزد نبود زیرا در سبک جدید، پنجره های کف و تا سقف همراه با شیشه های بلند معمول شد و این سبک که در اکثر مناطق ایران رواج یافت، هیچ همخوانی با شرایط آب و هوایی یزد نداشت. زیرا در تابستان بر شدت گرما و حرارت وارد شده به ساختمان می افزودند و در زمستان به علت اتلاف حرارت از گرم کردن ساختمان عاجز بودند.

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

به همین دلیل صاحبان منازل مجبور شدند که جلو این پنجره ها پرده نصب کنند تا از گرما و سرمای شدید تا حدودی رهایی یابند. بعد از یک دهه، مردم متوجه بیهودگی پنجره های بزرگ شدند و چاره ای ندیدند که پنجره های کوتاه نصب کنند. رواج این شیوه ها هیچ سنخیتی با معماری سنتی یزد نداشت و از آن جا که با نوع اقلیم گرم و خشک این دیار در تضاد بود مشکلات بسیاری در پی داشت.

آشنایی با معماری عصر پهلوی در یزد

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)

مطالب مشابه

تماس با ما

همکاری با ما

تور کیش با پرواز ماهان

تور دبی با پرواز ماهان

تور آنتالیا با پرواز ماهان

تور دبی ویژه شهریور 94 با پرواز ماهان

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر