آشنایی با مفهوم رشد و فرایند های آن

رشد به تغییرات پی درپی و منظمی گفته می شود از زمان انعقاد نطفه تا هنگام مرگ اتفاق می افتد. تغییرات درابعاد گوناگون جسمانی،عاطفی، شناختی واجتماعی به وجود می آید والگو و نظم خاصی است و آثار بلند مدتی در زندگی فرد دارد. برای دست یابی به معنای رشد دو فرایند مهم پرسش و یادگیری که زیربنای تغییرات رشدی هستند.

دو فرایند مهم رشد

پرسش به معنی آمادگی زیستی است که خود مبتنی بریک نقشه ی ژنتیکی می باشد. همان گونه که انسان نیز رشد خود را از رحم مادر شروع میکند؛ دارای برنامه ی رشد طبیعی و منظم است که شرایط محیطی برآن اثر می گذارد. برنامه ی رشد زیست شناختی طبیعی انسان تعیین می کند؛ مثلا کودک درحدود یک سالگی می تواند اولین لغات را تلفظ کند و یا در حدود ۱۱ تا ۱۴سالگی به بلوغ جنسی برسد. تغییرات روان شناختی انسان نظیرتفکر؛ توانایی حل مسله و... نیز تحت تاثیرتغییرات زیست شناختی مغزاست که ما انسان ها درجنبه های بسیاری از رشد شبیه یک دیگرهستیم؛ نشان دهنده ی این نکته است که وراثت؛ خصوصیات مشترکی را دربرنامه ی زیست شناختی و طبیعی رشد ما قرارداده است. تغییرات رشدی براساس این برنامه ی طبیعی در ما اتفاق می افند.

یادگیری

یادگیری فرایندی است که براساس تجربه (رفتاری؛شناختی) به وجود می آید و تغییراتی نسبتا دائمی دراحساس؛ تفکر و رفتارفرد ایجاد می کند؛ مثال: کودک یانوجوان به حدی از آمادگی زیست شناختی وطبیعی برای گرفتن توپ بسکتبال دست یابد ولی باید آموزش و تمرین بسیار ببیند تا بتواند با مهارت؛ بستکبال بازی کند و از اعضای تیم بسکتبال مدرسه ی خود باشد. این چنین نیست که بسیاری ازتوانایی ها و عادت ما به سادگی و به عنوان بخشی از برنامه ی طبیعی به وجود آیند؛ باید آنها را ازطریق مشاهده و یا رفتار متقابل با هم سالان و والدین معلمان و دیگر افراد به دست آوریم. ویژگی ها ومشخصات اصلی رشد؛ یک فرایند مرحله ای مداوم و پیوسته است که متخصصان رشد عقیده دارند که ۱۲سال اول زندگی، نقش مهمی در زندگی فرد ایفا میکند. کودک درهمه ی ابعاد رشد می کند و درحال تغییراست. هرگونه حادثه ای که دردوران کودکی اتفاق می افتد؛ فرایند رشد را در بزرگ سالی تحت تاثیر قرار می دهد. رشد درطی مراحل متخلف و مداوم صورت می گیرد و پیوستگی دارد. رشد فرایندی کل گراست و جنبه های مختلف دارد که متخصصان رشد را به جنبه های مختلفی تقسیم بندی و آن را مطالعه می کنند. رشد و تحول جسمانی را که شامل تغییرات بدنی و توالی مهارت های حرکتی است مورد مطالعه قرارمی دهند. جنبه های شناختی رشد شامل ادراک، زبان، یادگیری و تفکر را مطالعه می کنند. عده ای نیز به جنبه های روانی_اجتماعی رشد شامل هیجانات، شخصیت و روابط بین فردی می پردازند.امروزه متخصصان رشد به این نتیجه رسیدندکه جنبه ها وابعاد مختلف رشد ازیک دیگرتاثیرمی پذیرند وتغییرات دریک جنبه ازرشد به تغییرات درجنبه های دیگر رشد بستگی دارد مثلا اگر کودک یا نوجوان درنزد هم سالان خود دارای محبوبیت است، این محبوبیت او می تواند متاثر از رشد جسمانی (قدرت ومهارت بدنی)، رشد شناختی(هوش وخلاقیت) و رشداجتماعی(صمیمیت وهمکاری) باشد.

در رشد انعطاف پذیری وجود دارد

 انعطاف پذیری به معنی ظرفیت انسان برای تغییر درمقابل جربیات مثبت ومنفی زندگی است. رشد یک فرایند پیوسته و مداوم است وحوادث گذشته درپیدایش حوادث آینده نفش دارد. متخصصان رشد معتقدند که براساس تغییرات گوناگون زندگی فرد؛دوره ی رشد نیز می تواند به طور ناگهانی تغییر یابد، مثلا کودکان پرخاشگری که مورد قبول هم سالان نیستند بعد از یادگیری و تمرین مهارت های اجتماعی، پایگاه اجتماعی شان نزد هم سالانشان بهبود می یابد. این انعطاف پذیری به انسان کمک می کند تا نقایص واختلالات رشدی را مرتفع سازد.

رشد تحت تاثیر زمینه ها و شرایط تاریخی _فرهنگی قرار دارد

نمی توان تصویر واحدی از رشد برای همه ی فرهنگ ها، طبقات اجتماعی و یا گروه های نژادی مختلف قاعل بود. هرنسلی به شیوه ی خودش رشد می کند هرنسلی دنیا را برای نسل بعدی تغییر می دهد. بنابراین ویژگی ها وخصوصیات رشدی درآسیا؛آفریقا؛ آمریکا و اروپا باهم تفاوت هایی دارند و هر کدام آثار فرهنگی و اجتماعی متفاوتی را می توانند بر رشد داشته باشند. مطالعات بین فرهنگی شباهت ها و تفاوت های فرهنگ ها و جوامع گوناگون را به خوبی نشان می دهند.

از دیدگاه پیاژه، هوش یک فرایند اساسی زندگی است که به انسان کمک می کند تا خود را با محیط سازگار کند. به طور مثال بیش تر کودکان سه ساله فکر می کنند که خورشید جان دار است و می بینند که خورشید صبح بالا می آید و شب پایین می رود. این طرز تفکر آن ها بر پایه ی این ساختار شناختی ساده است که هرچیزی حرکت می کند، جان داراست. پیاژه چهار دوره ی شناختی از تولد تا ۲سالگی (دوره ی حسی_حرکتی) کودکان دراین دوره دارای بازتاب های ارثی اند و در پایان این مرحله قادرند رفتارهای پیچیده حسی _حرکتی را ازخود نشان دهند.

۲تا۷سالگی (دوره ی پیش عملیاتی)

کودکان دراین دوره ازنمادها (تصاویروزبان) استفاده می کند تا محیط را بشناسند. کودکان خود مرکز بین هستند. یعنی تصور می کنند دیگران نیز دنیا را مانند آنان می بینند.

 ۷سالگی تا ۱۱سالگی (دوره ی عملیاتی عینی)

کودکان عملیات شناختی را در رفتارهای خودشان نشان می دهند و به این نتیجه می رسند که اشیا گرچه از نظر ظاهری تغییر می کنند، همان اشیاهستند. در این دوره تفکر منطقی پایه ریزی می شود.

۱۱سالگی به بعد (دوره ی عملیات ذهنی یا صوری)

اکنون کودک به نوجوان تبدیل شده که بر روی عملیات شناختی خود فکر کند یعنی می تواند درباره ی تفکر خود فکر کند. نوجوان دراین دوره وارد تفکر انتزاعی می شود.

نظریه ی روانی _اجتماعی اریکسون

اریکسون در فرانکفورت آلمان در یک خانواده ی دانمارکی به دنیا آمد. در دوران زندگی خود تحت تاثیر رویکرد روان کاوی قرارگرفت و بعدها به نظام جامع تری معتقد گشت. رشد افراد را در جریان زندگب روانی عاطفی مورد بررسی قرارداد.اریکسون معتقد بود که شخصیت افراد طی مراحل مختلف رشد کامل می شود ازنظر او افراد در زندگی از هشت مرحله عبور می کنند. نظریه ی اریکسون دراین جا به سه مرحله ی مهم ازمراحل رشد روانی _اجتماعی  است به طور مثال بحران اولین مرحله ی تولد تا یک سالگی، اعتماد در برابر بی اعتمادی است. اگر نوزاد بتواند دراین مرحله نسبت به مراقبان خود(مادر) که نیازهایش را ارضا می کنند درسنین ۱۲تا۲۰سالگی بحران هویت درمقابل بی هویتی رخ می دهد. این دوره گذر از کودکی به نوجوانی است برای نوجوان این سوال مطرح می شود که من کیستم او به دنبال هویت شغلی واجتماعی خود است. در ایفای خود به عنوان یک بزرگ سال در ابهام و سرگردانی است دراین دوره، هم سالان ازعوامل مهم اجتماعی در شکل گیری شخصیت نوجوان به شمار می رود.

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)

مطالب مشابه

هتل آدم و حوا آنتالیا

تماس با ما

همکاری با ما

تور کیش 3 شب و 4 روز

تور کیش با پرواز ماهان

تور دبی با پرواز ماهان

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر