با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید - 5.0 out of 5 based on 2 votes

با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید

تبریز یکی از شهر های زیبای ایران به شمار می رود. این شهر دارای جاذبه های گردشگری بسیاری می باشد که یکی از دیدنی ترین آنها بازار بزرگ تبریز است. بازار تبریز علاوه بر داشتن ویژگی های خاص و دارا بودن معماری و قدمت، نقش های تاریخی فراوانی نیز داشته است. در این مطلب قصد داریم شما را با معماری بازار بزرگ تبریز و تاریخچه آن آشنا کنیم. تا آخر این مطلب با ما همراه باشید. 

با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید

موقعیت مکانی بازار بزرگ تبریز

اصلی ترین ورودی بازار تبریز در بخش انتهایی و شمالی خیابان فردوسی قرار دارد. این بازار شامل دو راسته شرقی، غربی و شمالی، جنوبی بوده که توسط پل هایی چوبی به یکدیگر متصل می شوند. بازار تبریز از شمال به بخش هایی از رودخانه و از سمت شرق به مجموعه کاخ های عالی قاپو و از غرب به مسجد جامع مشهور و تاریخی می رسد. اولین و قدیمی ترین نقشه بازار بزرگ شهر  تبریز  توسط خان مراغه ای به ثبت رسیده است.

با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید

سراها و کاروانسراها

بر اساس تاریخچه بازار بزرگ تبریز در قدیم تجار برای داد و ستد کالاهای عمده خود به سمت کاروانسراهایی می رفتند که در بازارهای بزرگ قرار داشته است. سپس کالاهای تجاری خود را از کاروانسرا، به سرا منتقل می کردند. در واقع سراها به حیاط های رو بازی می گفتند که از کاروانسراها کوچکتر بوده و مکانی برای فروش کالاهای تجاری بوده است. در گذشته مرسوم بوده که تجار، کالاها و اموال خود را بدون چهارپایان در سراها برای فروش به نمایش می گذاشتند و به همین سبب سراها یکی از مکان های مهم تجاری محسوب می شدند. از کاروانسراها و سراهای موجود در بازار بزرگ تبریز می توان به سرای کچه چی لر، سرای امید، سرای دو دری (ایکی قاپی لی)، سرای آلمان ها در بازار کفاشان، سرای میرزا جلیل، سرای حاج محمد قلی، سرای درب عباسی، سرای گرجی لر، سرای حاج تقی، سرای خان، سرای میرزا مهدی، کاروانسرای حاج ابوالحسن اشاره نمود.

سرای میرزا ابوالحسن

یکی از سراهای مشهور بازار بزرگ، سرای میرزا ابوالحسن بوده که در امتداد شمالی، جنوبی این مکان واقع شده است. این سرا دارای صحنی مستطیل شکل و در ابعاد 43 متر و 30 سانتی متر در 26 متر و 40 سانتی متر می باشد و مساحتی بالغ بر 1200 متر مربع  دارد.

سرای امیر

بزرگترین سرای بازار تبریز سرای امیر بوده و دارای مساحتی در حدود 3350 متر مربع است. این سرا شامل دو محور تقارن عمودی در راستای شرقی، غربی و شمالی، جنوبی می باشد که یکی از خوش ساخت ترین سراها در معماری بازار تبریز به شمار می رود. 

با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید

تیمچه ها

تیمچه به فضایی گفته می شود که در بازار دارای سقفی گنبدی و آجر کاری بوده و درهای ورودی بزرگ و محکمی دارد. تیمچه ها دارای نگهبان بوده اند که در شهر تبریز به آنها «اودا باشی» یا سرایدار می گفتند. در ایام تعطیل و همچنین بعد از پایان کار بازار، درهای ورودی  بسته می شدند؛ زیرا در فضای اصلی تیمچه مغازه داران و غرفه داران کالاهای خود را روی هم می گذاشتند. هم چنین فضای عمومی تیمچه ها دارای یک اتاق هم کف جهت فروش و معاملات اقتصادی بوده است. یکی دیگر از بخش های تیمچه ها انبارهایی بوده که در زیرزمین قرار داشته وکالاهایی در آنجا انبار می شدند. تیمچه های مشهور در بازار بزرگ تبریز شامل تیمچه قند فروشان، تیمچه میر ابوالحسن، تیمچه مظفریه، تیمچه شیخ کاظم، تیمچه در عباسی، تیمچه خان، تیمچه عباچی، تیمچه شازدا، تیمچه بزازان، اوچ تیمچه لر می باشد.

تیمچه مظفریه (بازار فرش تبریز)

مشهورترین و زیباترین تیمچه بازار بزرگ تبریز  در سال 1305 توسط حاج محمد قزوینی بنا شده است. تیمچه مظفریه در حال حاضر یکی از مهمترین مراکزی است که معاملات فرش و صادرات این کالای هنری و اصیل ایرانی در آن صورت می گیرد. البته معماری این بازار در طول تاریخ تغییرات فراوانی کرده و راهروهایی با سقف های طاقی به انتهای حجره ها افزوده شده است.

تیمچه میزار شفیع

با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید

تیمچه میزار شفیع دارای ساختاری کشیده و تلفیقی از دالان و تیمچه است. مجموعه میرزا شفیع علاوه بر تیمچه، دالان و سرایی مستقلی نیز دارد.

تیمچه امیر

تیمچه امیر توسط صمد معمار بنا شده است. این تیمچه از لحاظ معماری یک شاهکار محسوب می شود. براساس تاریخچه بازار بزرگ تبریز، بانی ساخت این تیمچه، میرزا محمد خان امیر نظام زنگنه بوده است.

دالان ها

دالان ها به مکان هایی می گویند که سراها، تیمچه ها و کاروانسراها را به بازار اصلی وصل می کنند و معمولا نام آن ها از  تیمچه ها و سراها گرفته می شود. البته دالان هایی  هم وجود دارند که دارای نامی مجزا بوده و به دلیلی مشهور شده اند. دالان های معروف بازار تبریز عبارتند از: دالان شعر بافان، دالان میرزا مهدی، دالان دو دری، دالان خونی (قانلی دالان).

دالان خونی (قانلی دالان)

بر اساس روایات در سال هزار و دویست و شصت و سه هجری قمری، رئیس شهربانی وقت به نام حاج رجبعلی خان داروغه در مجلسی مردم تبریز را بی غیرت خطاب می کند. زمانی که این نقل قول به گوش لوطی و پهلوان مشهور محله ورجی، حاج اللهیار می رسد. این لوطی که از نهادن لقب بی غیرت بر مردم تبریز بسیار عصبانی شده و به همراه بیست و هفت نفر او را در حجره کریم نیل فروش به قتل می رساند. در واقع این داستان دلیل نام دالان خونی می باشد.

با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید

راسته ها

به بخش اصلی بازارها راسته ها می گویند که معبرهای اصلی بازار هستند. راسته ها دارای درهای ورودی و خروجی می باشند. بازار بزرگ شهر تبریز شامل راسته های اصلی و فرعی است که نام برخی از آن ها عبارت اند از : راسته شریف العلما، بازارچه رنگی، راسته بزازان، راسته حلاجان، راسته حاج محمد حسن، راسته نجاران، راسته دلاله زن بزرگ، راسته دلاله زن کوچک، راسته سرخاب، راسته احتشام، راسته شعر بافان.

راسته بازار کفاشان

یکی از مهمترین راسته ها در بازار تبریز راسته کفاشان است. این راسته دارای تیمچه و سراهایی همچون تیمچه و سرای حاج ابوالقاسم و همچنین تیمچه و سرای امید می باشد.

راسته بازار جدید

راسته بازار جدید طولانی ترین راسته بازار تبریز محسوب می شود. البته این راسته کاملا یک خط صاف نیست و دارای انحراف و شکست های فراوانی است. در طول این راسته طویل حجره هایی در سطح های مختلفی نیز ساخته شده اند. برخی پایین تر از سطح راسته قرار دارند و برخی بالاتر و تعدادی هم تراز سطح می باشند. در راسته بازار جدید، کالاهای متنوعی عرضه می شود.

با قطب تجارت ایران قدیم آشنا شوید

گرمابه ها

در بازار بزرگ تبریز، گرمابه های متعددی وجود دارند که یکی از مکان های گردشگری محسوب می شوند. این گرمابه ها دارای ارزش و اهمیت بالایی هستند.

مساجد و مدارس

بازار تبریز در دوران گذشته بخش مرکزی و اصلی شهرها بوده است. بازار بزرگ دارای 30 مسجد تاریخی با معماری های شکوهمند می باشد.

معماری داخلی بازار بزرگ شهر تبریز

بازار تبریز در سال 1193 هجری قمری به دلیل زلزله ای سهمگین  به طور کامل از بین رفت، اما در اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجار یعنی حوالی سال 1194 هجری قمری بازسازی گردید. تعداد زیاد تیمچه ها، مساجد، مدارس، سراها و راسته ها این منطقه به یکی از نمونه های بی نظیر تجارت اسلامی تبدیل شده است.

بازار بزرگ شهر تبریز در نوشته های سفرنامه نویسان و جهانگردان

در ادامه برای اینکه بیشتر به شکوه و عظمت بازار بزرگ تبریز پی ببرید، به  تعدادی از نقل قول های افراد مشهور اشاره می کنیم. آلبرت هوتم شیندلر که در سال 1328 هجری شمسی به این بازار بزرگ سفر کرده، درباره آن چنین نوشته است: شهر بسیار وسیع است و احتمالا از این بابت بر تهران برتری دارد. افرادی همچون تاورنیه (سفر به تبریز در سال 1046 هجری قمری)، ژان شاردن جهانگرد به نام فرانسوی، یاقوت حموی، گاسپار دروویل، مقدسی، مارکوپولو، جاکسن، الکسیس سوکتیف، رابرت گرنت واتسن و بسیاری دیگر در مورد بازار بزرگ تبریز نوشته اند. ابن بطوطه در سال 731 هجری قمری به تبریز رفت و این بازار را یکی از بهترین بازار های دنیا خواند و چنین نوشت: «من به بازار جواهریان رفتم و چشمم خیره گشت.» حمد الله مستوفی در قرن هشتم درباره وفور میوه و غله شهر تبریز نوشت و مردم این شهر را اهل داد و ستد خوانده و گفت که تمام افراد اعلم از فقیر و غنی مشغول خرید و فروش و تجارت هستند. 

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (2 Votes)

مطالب مشابه

تماس با ما

هتل ایران مشهد

همکاری با ما

تور کیش با پرواز ماهان

تسهیلات دارندگان ایران کارت بانک آینده

تور دبی با پرواز ماهان

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر