تحلیل و بررسی فیلم گوزن ها به کارگردانی مسعود کیمیایی

مسعود کیمیایی را یکی از کارگردانان موج نوی سینمای ایران میدانند. او کسی بود که در دوره ای که ساخت فیلم فارسی ها در سینمای ایران کوران میکرد، با دو فیلم قیصر و گوزن ها خود را نشان بدهد. البته شاید در زمان کنونی هنگامیکه به تماشای این آثار مینشینیم متوجه شویم که این دو فیلم نیز تفاوت آشکار و شاخصی با فیلم های دیگر دوره فیلم فارسی نداشته اند. اما کیمیایی با افزودن چاشنی داستان پردازی جذاب، گرفتن بازی خوب از بهروز وثوق و دیگر مسائل ریز و جزئی دیگری فیلم های خود را موفق به فروش بسیار زیاد کند.
فیلم گوزن ها داستان دو رفیق قدیمی را بازگو میکند. یکی که به اعتیاد سختی دچار شده و با بازی ماندگار بهروز وثوقی در زندگی سخت و تباه خود غوطه ور شده است. دیگری هم با بازی فرامرز قریبیان، فرد تحصیلکرده و خاصی است که بدلیل مبارزات سیاسی خود با حکومت شاه، تحت تعقیب است و میخواهد که مدتی را در خانه دوستش بگذراند.

بهروز وثوق او را به خانه خود راه داده و شروع میکنند از خاطرات گذشته برای همدیگر میگویند. هر کسی به راهی رفته و هر کدام الان در اوج مشکلات خودشان قرار گرفته اند. اما با حضور فرامرز قریبیان که روحیه انقلابی محکمی هم دارد، دوست او تصمیم میگیرد که مواد فروشی که باعث بی راهه رفتنش شده است را بکشد و در پایان فیلم هم، زمانیکه ماموران ساواک به خانه او را میریزند تا دوستش را دستگیر کنند، او هم مقابل رفیق خود کشته میشود.
در واقع تحولی که در وجود شخصیت معتاد زهوار در رفته داستان با بازی بهروز وثوق اتفاق می افتد، به نوعی متاثر از حضور دوست قدیمی اش است. فیلم گوزن ها حول مفهوم برخواستن و تلاش کرده است. مفهومی که میتوان از این فیلم برداشت کرد این است که حتی بیچاره ترین و آواره ترین انسان ها هم اگر تحت تاثیر یک مشوق و یک منبع انگیزه قرار بگیرند، میتوانند منشا تغییرات و تحولات مهمی بشوند.

در کنار این ارزش مفهومی و داستانی، اما باید قبول کرد که گوزن ها هم خیلی تحول بزرگی در سینما ایجاد نکرد. هر چند این فیلم در جشنواره های مختلف خارجی نیز حضور پیدا کرد، بر روی قشر عظیمی بر جوانان و مخاطبان آن زمان تاثیر گذاشت و در کل فیلم موفقی بود؛ اما از نظر فیلمنامه نویسی و کارگردانی در سینما تحولی ایجاد نکرد.
باز هم داستان، داستان همان معتادها و آواره هایی بود که برای ریالی بیشتر زندگی میکردند. باز هم همان تضاد طبقاتی شدید در جامعه بود که داستان را تلخ میکرد و  گاهی هم دیالوگ های کوچه بازاری بهروز وثوق بود که اندکی فضای فیلم را شاد میکرد.

شاید اگر بر اساس شرایط آن زمان بسنجیم، مسعود کیمیایی با دانش کم سینمایی که آن زمان در ایران برقرار بوده است و نداشتن نمونه سینمایی خوب در داخل کشور، توانست قدم خوبی را بردارد اما الان که به نتیجه چنین فیلمی مینگریم، مشاهده میکنیم که این فیلم هم نتوانست در آن زمان سینمای ایران را نجات دهد.