جاده ابریشم | مارکوپولو | ابن بطوطه

جاده ابریشم (۴)

به دلیل نا امنی راه های زمینی و کاروان رو تجارت از راه دریا نیز رونق گرفت. کشتیها از بندر هرمز قدیم (در منطقه میناب امروزی) و از راه اقیانوس هند به هندوستان می رفتند. و از راه تنگه مالاکا و اقیانوس آرام به بندر کانتون در چین می رسیدند. کاروان هایی نیز برای اوردن ادویه و کالاهای دیگر با هند سفر می کردند. ابن کاروان ها بخشی از راه را زمینی و بخشی را از راه دریا می پیمودند. 

ساسانیان نیز برمسیر جاده ابریشم، از حدود آمودریا (جیحون) تا سرزمین های روم شرقی (بیزانس) و نیز راه کاروان رو به هند (راه ادویه) تسلط داشتند. در دوره انوشیروان پادشاه ساسانی ایران بر تمامی سواحل شمالی و جنوبی خلیج فارس و دریای عمان سلطه داشت و بر راه دریایی خلیج عدن در یمن نیز مسلط بود. بازرگانان ایرانی کالا ها را ازبندر ابله( کنار دجله) از مسیر رودخانه به بندر سیراف، از بنادر مهم خلیج فارس حمل می کردند و از راه دریای عمان با کشتی های بزرگ به بندر کانتون در چین می رساندند. تسلط بازرگانان ایرانی بر راه های بازرگانی جاده ابریشم در دریا و خشکی تا پایان قرن ششم میلادی ادامه داشت. 
پس از آنکه مغول ها چین و ایران را تصرف کردند، امنیت جاده زمینی ابریشم، بین این دو سرزمین را تامین کردند. گستردگی و یکپارچگی سرزمین های زیر سلطه مغولان سبب شد که بازرگانان ایتالیایی برای بدست آوردن کالاهای سرزمین های شرقی، با واسطه های (دلالان) بیزانسی، ایرانی یا عرب متوسل نشوند و خود به شرق سفر کنند. 

در سال های قرن چهارهم میلادی، دولتشهر های ونیز و جنوا( ژن) در ایتالیا، دو مرکز مهم بازرگانی جهان بودند و بازرگانان و ماموران سیاسی این دو شهر، پیوسته در مسیر جاده ابریشم با ایران به ویژه شهر های تبریز و سلطانیه ( پایتخت ایلخلنان در نزدیکی زنجان) رفت و آمد می کردند. 
در دوره حکومت ایلخانان مغول در ایران به حفظ امنیت و باز سازی راه های تجاری توجه شد. و از این تبریز و سلطانیه همچنان از مراکز بزرگ داد و ستد در مسیر جاده ابریشم باقی ماندند. در این دوره بازرگانان از تبریز به بندر طرابوزان (در ترکیه امروزی) سپس به دریای سیاه و دریای مدیترانه می رفتند. پس از ایلخانان، ایران مدتی فاقد قدرت مرکزی بود و راه ابریشم امنیت خود را از دست داد. با به قدرت رسیدن تیمور و ایجاد یک حکومت قدرت مند مرکزی، راه ابریشم بار دیگر رونق یافت.