شگفتی طبیعت در غار سهولان یاکونه کوتر مهاباد

شگفتی طبیعت در غار سهولان یاکونه کوتر مهاباد

غار کونه کوتر که یکی از شگفتی های طبیعی منطقه مهاباد می باشد در فاصله ۴۳ کیلومتری بر سر راه مهاباد - بوکان و در نزدیکی دو روستای عیسی کند و سهولان در موقعیت جغرافیایی ۴۶ درجه شرقی از نصف النهر گرینویچ و ۳۶ درجه و ۴۶ دقیقه عرض شمالی، قرار گرفته، به علت نزدیکی به دو روستای مذکور گاه به نام این روستاها نیز خوانده می شود، اصطلاحا این غار را به زبان کردی کونه کوتر یا لانه کبوتر می گویند که مرکب از دو واژه (گونه) به معنای روزن و (کوتر) به معنای کبوتر است و وجه تسمیه آن انبوه کبوترانی است که در مدخل و درون غار لانه دارند و علاوه بر آن مقدار قابل توجهی زنبورعسل نیز به صورت طبیعی کندوهایی در درون آن ساخته اند، بر دهنه شمالی غار و در فاصله ای نه چندان دور روزن دیگری نیز وجود دارد که به نام (کونه مالان) به معنای روزن منازل خوانده می شود که از دهانه آن بوی گوگرد ضعیفی به مشام می رسد، ارتفاع دهانه کونه مالان از سطح آب موجود در آن ۴۵ متر است و ارتفاع سطح آب موجود از سطح دریاهای آزاد ۱۷۵۰ متر می باشد که در ارقام مذکور خود نمایان گر ارتفاع مناسبی است که آب مهار نشده احیانا از بعضی نقاط اطراف می تواند زمین های همجوار را به خوبی مشروب نماید از دهانه غار کونه کوتر شخص به زحمت می تواند داخل گردد و بعد از طی مسافتی که دارد به کف دریاچه آن می رسد و با منظره استالاکتیت ها و استالاگمیت هایی روبرو می گردد.

ژاک دومرگان فرانسوی که در روزهای اول تا چهارم اکتبر سال ۱۸۹۰ م. یعنی یکصد سال قبل از آن دیدن نموده، در یادداشت های خود چنین آورده:

من از قبل قایق گونه ای از جعبه های خالی ساخته بودم که به کمک آن توانستم به داخل نفوذ کرده و به کمک یک قطب نما و یک نخ نقشه چند دالان زیرزمینی را بردارم، بدبختانه طريقة عمل من ابتدایی بود، جعبه های من را از هر طرف آب می گرفت و من جرأت نکردم در راهروهای بسیار پیچ در پیچ خود را به خطر اندازم، زیرا اگر قایق من در آن جا غرق یا شمع من خاموش می شد، مراجعت با شناوری ممکن نبود، به علاوه نور برای این تالارهای وسیع ناکافی بود و من فقط مدخل غارها گلفحشنک (چکیده و چکنده) بیشماری که بدنه آن ها راست وسیع اند را به وضوح می دیدم.

کونه مالان که در حکم ستون فقرات این راهروهاست فقط در چندین کیلومتری کونه کبوتر است، این مدخل در میان صخره های فروریخته نهان است و به توسط چاه گونه ای به عرض چند متر و راه هایی آن قدر تنگ و باریک که به سختی می توان در آن ها رفت، به داخل راه می یابند. و پس از طی راهرو دراز و بسیار پرشیبی شخص به اولین اطاقی که نیمی از آن را دریاچه اشغال کرده است می رسد، سپس بعد از تعقیب یک شعبه و شاخه بسیار باریک شخص به یک اطاق عظیم می رسد که نیمی از آن را نیز دریاچه ای گرفته است که از وسط آن چند جزیره کوچک بیرون آمده است.

اهالی محل مدعی اند که این دریاچه (با) دریاچه کونه کوتر مرتبط است من خود از این بابت، مطمئنم اما نتوانستم موضوع را بررسی کنم. در طول جنگ های زیادی که کردستان را به سختی ویران ساخته اند، سکنه دهات به غار پناه می برده اند، و به همین دلیل زمین آن پوشیده است از خرده ریزهای مختلف الماهیه: تکه استخوان و ظروف، زغال که غالبا پوشیده از یک طبقه ضخیم فضله هزاران پرنده و شب پره ای که در این غارها زندگی می کنند می باشند.

من در خاک اطاق اولین حفاری هایی کردم، ليكن جز بقایای سکنه خیلی کم قدیمی بین طبقه فضولات و زرد طلائی بسیار نرم زیرین که دارای بلورهای گل سفیداند تا سطح آب چیزی نیافتم، در منتهی الیه شمالی تا تالار بزرگ سربالایی سخت و خشنی است که به یک راهرو کوچک بسیار باریک حفر شده به دست بشر منتهی می گردد که بدون شک برای رسیدن به سطح زمین کنده شده لیکن ناتمام مانده است. در این جا مطالب ژاک دومورگان فرانسوی در مورد غار تمام می شود.

با توجه به وضع طبیعی این غار و نزدیکی آن به جاده آسفالته مهاباد - بوکان پیشنهاد می گردد که مرکزی برای جلب سیاحان داخلی و خارجی درآید، که این کار با انجام عملیات ویژه و بررسی کامل امکان پذیر است، در اینجا این نکته را یادآوری می نماید که آثار تاریخی در این مسیر مانند، حمام لج، مسجد جامع مهاباد، فقره قا (مقبرة فرورتیش) نقوش پیش از تاریخ خزه هنجیران، سماقان و فرهاد تاش و نقوش پیش از تاریخ کوه سرخ شاهین دژ و بالاخره تخت سلیمان و دیگر آثار منطقه می تواند محل مناسبی برای جذب سیاحان در آید.