معرفی مدارس تاریخی مشهد: مدرسه پایین پا یا سعدیه و مدرسه بهزادیه یا حاجی حسن

معرفی مدارس تاریخی مشهد: مدرسه پایین پا یا سعدیه و مدرسه بهزادیه یا حاجی حسن

مدرسه پایین پا یا سعدیه

نزدیک مقبره شیخ بهائی واقع شده، دری هم دارد که به فلكه جنوبی می رود. از کتیبه های آن سه تاریخ بر می آید، که ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ و ۱۰۸۹ می باشند. پس در زمان شاه سلیمان صفوی بنا شده، بانی آن سعدالدین محمد وزیر کل خراسان و هرات، همان تعمیر کننده مدرسه بالاسر بوده، نیز در سال ۱۲۸۹ زمان ناصرالدین شاه تعمیر شده است. در ادامه با آژانس مسافرتی چهارفصل همراه باشید تا در مورد این دو مدرسه بیشتر با شما صحبت کنیم.

عدة حجرات این مدرسه 46 و طلاب آن ۷۰ نفر می باشند. فریزر عدة طلاب آن را ۵۰ نفر نوشته است. و طاق سردر آن مقرنس است و در آن مرقوم شده: «عمل فقیر حقیر حاج شجاع ولد استاد قاسم بنا اصفهانی ۱۰۸۷». و بعد از آن این دو شعر سعدی مسطور است که: «غرض نقشی است کز ما باز ماند»

بنای مدرسه دو طبقه، و در دو طرف شمال و جنوب آن دو مسجد موجود است. بر دیوار مسجد شمالی بر کاشی آیات « ما كان المؤمنين ليغفرو اكافة الخ و آیه امن هو قانت آناء الليل و آیه قل يا عبادي الذين اسرفوا الخ» نوشته است. بعد نوشته حرره رجبعلی الخادم المشهدی ۱۲۸۹.

در ایوان جنوبی هم کتیبه ای به خط ثلث خیلی عالی، با رقم محمد رضا امامی گچبری شده که شامل کریمه «قد نرى تقلب وجهک الخ» است با آیه «مثل الذين ينفقون أموالهم الخ» و مورخ به تاریخ ست و ثمانين و الف (۱۰۸۹) می باشد.

مدرسه بهزادیه یا حاجی حسن

این مدرسه در ضلع شمالی بالا خیابان، به فاصله تقریبا 60 ذرع از بست بالا خیابان قرار دارد. معروف است که آن را حاجی حسن کلباسی ساخته، ولی در کتیبه ای که بالای در آن است بانی را ملک بهزاد می شمارد. بنای آن در سال ۱۰۹۰ یعنی زمان شاه سلیمان صفوی ( ۱۱۰۹ / ۱۰۷۷ ) بوده است. این مدرسه از تاریخ ۱۳۰۸ [خ] تحت تصدی مستقیم ادارۂ معارف و اوقاف در آمده است.

حجرات آن بیست و پنج است و مسجدی در ضلع شمالی مدرسه واقع گشته؛ کتیبه ای بالای در مدرسه به خط رقاع خوب نوشته شده که اول آن این است: « قد التفق اتمام هذه المدرسه المباركه في ايام»، و با این عبارت «بسعي التقى حاجی الحرمین الشریفین حاجی نظر على كتبه اقل عباد الله عنایت الله » ختم می شود.

بر لنگه چپ در آن کنده شده (بالا) : «قال النبي صلى الله عليه وآله أنا مدينه العلم وعلى بابها»، (پایین) : «قال من بنى مسجد اكمفحص قطاة بنى الله له بيتا في الجنه».

بر لنگه راست منقور است (بالا) : « قال علي عليه السلام من بنى مسجد الله بني الله بيتا في الجنه» (پایین): كتبه اقل العبيد محمد حسين الشهيد المشهدی ۱۲۹۱ و بر روی زبانه نوشته «یا مفتح الابواب عمل محمدعلی». مدرسه 14 حجرۂ مسکون و ۱۳ طلبه دارد.

در درون مدرسه سنگی بر دیوار نصب گردیده که وقفنامه مدرسه در آن نگاشته شده و تاریخ تحریر آن محرم ۱۰۹۰ می باشد. به خط محمد خان و عمل محمد شفیع.