مشخصات کلی بنای کارخانه بافناژ در اصفهان

مشخصات کلی بنای کارخانه بافناژ در اصفهان

این بنا، به عنوان یکی از کارخانه های عظیم در شهر اصفهان، از فضاهای متعدد و وسیعی تشکیل شده که در طراحی و ساخت آن، بسیاری از اصول و مبانی در نظر گرفته شده در سایر کارخانه های احداثی دوران پهلوی اول ملاحظه می شود، با این تفاوت که، در این دوران ، با رواج مدرنیسم در کشور ایران و کاربرد آن در طراحی بناها، ساختمان ها حالتی ساده تر و بی پیرایه تر به خود می گیرند.

این مجموعه صنعتی، نسبت به سایر کارخانه های مجاور خود همچون صنایع پشم، ریسباف و شهرضای جدید، ترکیب در هم تنیده تری داشته و فضاهای باز چندان وسیعی را شامل نمی شود، ليكن با وجود این، مکان یابی فضاها در این مجموعه همانند سایر نهادهای صنعتی مجاورش با حس احترامی وافر به فضای سبز موجود، صورت می پذیرد و تا بدان جا پیش می رود که حتی بالکنی از بنای اداری شکاف می خورد تا درختی بر جای بماند و بدین ترتیب بناها، با باغ کهن سال موجود در هم می آمیزد.

مشاهده سایت پلان این مجموعه، قبل از تخریب های چند سال اخیر نیز حکایت از اختصاص قسمت اعظم این ملک، به فضاهای سرپوشیده صنعتی دارد، فضاهایی سرپوشیده در کنار فضاهای باز، که به مکان هایی همچون اداری، خدماتی و صنعتی همچون سالن های مختلف، برج تصفیه خانه و ... اختصاص یافته اند.

در این مجموعه، فضاهای صنعتی در ضلع شمالی ورودی اصلی واقع در محور خیابان چهار باغ بالا و فضاهای اداری در ضلع شرقی این ورودی، واقع شده اند. متأسفانه به دلیل عدم وجود پلان این نهاد صنعتی، مطالعه نحوه قرار گیری فضاهای مختلف همچون بافندگی، ریسندگی، رنگرزی، تکمیل و ... میسر نبوده و در خصوص این نهاد صنعتی، همچون سایر کارخانه های این دوران می توان به طور کلی به ذکر این نکات بسنده کرد:

پیدایش ساختمان های صنعتی نوین، بدین سبک و سیاق، جدا از مقوله شهرسازی، تحولاتی را در مقوله معماری نیز ایجاد کرده است از جمله:

1. ایجاد فضاهای وسیع و طویل، یعنی ایجاد فضایی کاملا عملکردی که مشخصه معماری نوین و بیگانه با معماری سنتی است به دلیل ظهور ماشین آلات و ابزار نوین از یک سو و شکل گیری نمادهای جدید، با الهام از الگوهای معماری سنتی به واسطه تأسیسات جانبی این بناها همچون برج های خنک کننده و تصفیه، دودکش ها و ... از دیگر سو.

۲. ظهور مصالح نوین، که منجر به پیدایش پلان آزاد، به عنوان یکی از دستاوردهای معماری مدرن گردید و در بخش مربوطه توضیح داده خواهد شد.

٣. تعویض ترکیب معماری در این نهادها، بدین معنی که ترکیب معماری بناها، در دوران گذشته، که هر کدام دستورالعملی خاص داشت و في المثل کاخ، مدرسه، مسجد و... هر کدام منبعث از اصولی بود، به یک باره دگرگون گشت و در زمینه احداث کارخانه ها به گونه ای دیگر مبدل شد. پیوستگی بخش های یک ابنیه، به انفصال آن ها از یکدیگر مبدل شد و بدین طریق درنهایت، مفهوم درون گرایی معماری به برون گرایی تغییر یافت. و ده ها نمونه تحول دیگر در این زمینه.