آتش مقدس ورهرام


آتش مقدس ورهرام
یکی از دلایل اهمیت آتشکده یزد برای زرتشتیان، نگهداری آتش مقدس ورهرام در آن است که بیش از 1500 سال قدمت دارد و از قداست بسیاری نزد پیروان زرتشت برخوردار است. به طور کلی آتش های مقدس زرتشتی، چند نوع آتشِ مرتبط به مراسم آیینی یا داستان‌های اساطیری هستند و آداب خاصی برای برپا کردنشان وجود دارد. آتش در مزدیسنا (دین زرتشتی) یکی از بهترین داده‌های اهورامزدا ( خدای یگانه ایرانیان باستان و زرتشتیان) به شمار می رود و به عنوان میانجی میان خالق و مخلوق از آن یاد می شود. در اوستا بارها از آتش به عنوان پسر اهورامزدا نام برده شده و به همین سبب دین زرتشت قوانین خاصی را برای آن در نظر گرفته است؛ به عنوان مثال هیچ کس نباید بر آتش بدمد و آن را آلوده کند؛ حتی نگهبان آتش نیز باید نقاب مخصوصی به نام پدام بر دهان و بینی خود بگذارد.


آتش مقدس ورهرام
یکی از والاترین آتش ها در مراسم آیینی دین زرتشت، ورهرام است که تهیه آن، وقت و هزینه بسیاری می طلبد و به ندرت برپا می شود. برای تهیه این آتش باید پانزده آتش گوناگون و آذرخش آسمانى (جمعا شانزده آتش) جمع آوری شود که عبارتند از رنگرز، پادشاه يا فرماندار، کوزه‌گر، آجرپز، درويش يا صاحبدل، زرگر، ضرابخانه، آهنگر، اسلحه‌ساز، نانوا، تقطير، فرمانده ارتش، چوپان، ‌پيشواى دينى، برق آسمان، مرده‌ سوز.
این آتش طی مراسمی آیینی و در مدت یک سال، 1128 بار پاکیزه می شود و فقط موبدانی می توانند در این مراسم شرکت کنند که دشوارترین مراحل طهارت را پشت سر گذاشته باشند. در هر بار پاکیزه سازی، چوب درختی هفت ساله که خشک شده را به روی آتش می گیرند و وقتی هیزم آتش گرفت آن را به نشانه یک بار پاک شدن می دانند.


آتش مقدس ورهرام
مراسم حمل این آتش نیز ویژه است؛ آن را بر روی تختی قرار می دهند و چهار موبد در حال حمل آن، دعاهای آیینی می خوانند تا به مقصد مورد نظر برسند. در میان زرتشتیان، به گذاشتن آتش در سر جای خود "به تخت نشاندن آتش" می گویند.
این آتش باید همواره روشن بماند چرا که بر اساس باورهای دینی متعلق به همه مردم است و همه در آن سهمی دارند.
در دوران فرمانروایی پادشاهان ساسانی بر ایران، سه آتش وجود داشتند که به دلیل قدمت بالا از منزلت و شکوه بیشتری برخوردار بودند و به آن‌ها «آتش وَرهُرام» به معنای «آتش پیروزی» می گفتند. آتشکده آذرفرنبغ در شهر کاریان فارس یکی از آتشکده هایی بود که آتش ورهرام را در خود داشت.
این آتش در سده دهم میلادی به منظور رهایی از یورش بیگانگان به یزد آورده و در آتشکده بزرگ شهر جای داده شد اما این آتشکده در حدود سال 496 خورشیدی تخریب شد و از میان رفت. زرتشتیان آتش مقدس را در غاری در کوه اِشکَفت یزدان که بین عقدا و پارس بانو قرار داشت مخفی کردند تا در امان باشد. این آتش به مدت ۳۰ سال در این غار بود تا اینکه به یکی از روستاهای زرتشتی‌ نشین اطراف یزد منتقل شد و از آن پس به مدت 200 سال از روستایی به روستای دیگر انتقال یافت تا به دست متجاوزان نیفتد.
در سال 727 خورشیدی روستایی به نام ترک آباد در نزدیکی اردکان ایجاد شد و بیشتر زرتشتیان یزد و بخصوص موبدان به آنجا رفتند. آتش مقدس نیز به ترک آباد منتقل و به مدت ۳۰۰ سال در آنجا ماندگار شد؛ اما با آغاز از هم گسیختگی جامعه زرتشتیان در ترک آباد، آتش مقدس نیز به شریف آباد انتقال پیدا کرد.
در حدود سال 1159 آتش مقدس دوباره به یزد رسید و در محله دستوران یزد (کوی موبدان) به صورت پنهانی در خانه یکی از موبدان بزرگ به نام «موبد تیرانداز آذرگشسب» پناه داده شد. در سال های بعد یک آتشکده کوچک برای نگهداری این آتش ساختنند تا بهتر بتوانند از آن محافظت کنند.
با اعلام رضایت رضا شاه پهلوی برای احداث آتشکده یزد، جایگاه این آتش هم مشخص شد و در فروردین سال 1321 خورشیدی به آنجا انتقال یافت.

بازدید از آتش مقدس آتشکده یزد   

این آتش در ظرف بزرگی از جنس برنز و یک محفظه‌ شیشه‌ ای نگهداری می شود و در جایی بلندتر از سطح زمین قرار دارد. آتش مقدس در اتاقی وسیع و دور از تابش خورشید است و اتاق‌ هایی برای مراسم نیایش، پیرامون آن تعبیه شده اند. یک نفر مسوولیت روشن نگه داشتن آتش را بر عهده دارد که با عنوان «هیربد» شناخته می شود. وی روزانه در چند نوبت با افزودن قطعه ای چوب خشک و مقاوم تر از سایر چوب ها هچون چوب بادام و زردآلو این آتش را حفظ می کند. خاکستر حاصل از سوخت فاقد ارزش است و به هنگام نیاز تخلیه می شود. بازدید کننده‌ها می‌توانند این آتش را از پشت شیشه ببینند چرا که نفس های آدمی‌ نباید با آتش پاک تماس پیدا کند. روشن ماندن این آتش برای همه گردشگران جذاب است؛ آنها در حالی که از پشت شیشه جام حاوی آتش را می بینند مقداری از بوی آن را نیز استشمام می کنند.


آتش مقدس ورهرام

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 0.00 (0 Votes)

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر