تاریخ تمدن در سرزمین لوت

تاریخ تمدن در سرزمین لوت

با توجه به موقعیت جغرافیایی آن، بیابان لوت دارای دو بخش است: قابل سکونت و غیرقابل سکونت. با توجه به شرایط نا ملایم و محدود آب و هوایی و همچنین ویژگی های سخت طبیعی، مناطق داخلی لوت همواره از حضور و اقامت انسان ها بی بهره بوده اند. با این حال، حومه لوت بر منابع آب سطحی اطراف تکیه می کنند و از این رو به عنوان قدیمی ترین سکونتگاه های انسانی مورد توجه قرار می گیرند.

بیابان لوت نشان دهنده یک بخش ارزشمند از شیوه زندگی و یک زنجیره از معیشت مردم است. چنین نتیجه ای می تواند با سرکشی در پتانسیل های طبیعت نادرو بی نظیر لوت که در واقع حاکی از ویژگی زمین شناسی آن است، با توجه به زمینه تاریخی بیابان لووت در تمدن، و نیز با نگاه دقیق تر به مونوگرافی از مناطق اجتماعی محیطی، استباط شود. از آنجایی که قرن ها پیش از آن، این افراد شرایط آب و هوایی سخت منطقه لوت را قبول کرده اند، از این همزیستی، مصادیق فرهنگی و اقتصادی بی ارزش را که از تاریخ ایران و جامعه انسانی ناشی می شود پشت سر گذاشته اند.
شایان ذکر است که منطقه اجتماعی شهرستان شهداد و شهرک تکاب که در شرق روستاهای کناران و پووزکون و در غرب گوشه غربی منطقه کلوت واقع شده اند، به عنوان بخشی از منطقه غربی لوت از نظر جغرافیایی و موقعیت های طبیعی مورد توجه قرار گرفته اند. 

بخش هایی از تاریخ باستانی تمدن ایران در چندین محل در سراسر شهداد و دشت تاکاب قرار گرقته اند، از جمله: شبکه های آبیاری رسی 5000 ساله؛ قدیمی ترین رودخانه های زیرزمینی مانند قنات لوت و سفته کشی که تقریبا 5000 سال سن دارند (ما اینها را 6 سال پیش در دشت تاکاب در جریان مطالعات بوم شناسی بیابان لوت کشف کردیم)؛ ده ها مکان تاریخی باستانی مانند ویرانه های شهر سلجوقی دشتجرد، قلعه کهنه، قلعه راموک، قلعه هوشنگی و غیره. از میان آثار کشف شده در آن زمین های باستانی، پرچم 5000 ساله برنز شهداد است. در حقیقت، قدیمی ترین پرچم برنز جهان است که به عصر برنز بر می گردد، که نقطه عطفی در جغرافیای تاریخی لووت است. 

با تشکر از تلاش های مرحوم دکتر احمد مستوفی، سایت های تاریخی و فرهنگی این مناطق شناسایی و معرفی شدند. متعاقبا، علی حاکمی با همراهی تیمش (از جمله دکتر کابلی) مطالعات باستان شناسی را در این منطقه به مدت 9 سال از سال 1968 انجام دادند. تلاش آنها منجر به شناسایی بخش قابل توجهی از تاریخ باستانی تمدن ایران شد. با این وجود، باستان شناسان هنوز به طور کامل و مفصل تمدن باستانی غرب لوت را مطالعه نکرده اند. به خصوص تمدن پیش از تاریخیش و تمدن غربی باستانی لوت که ما کمی از آن آگاهیم. از سوی دیگر، سایت های فرهنگی و میراث تاریخی غرب لوت، از جمله مدیریت آب (به ویژه امکانات مهندسی برای انتقال و استفاده از آن)، در تحقیقات جدی، مدیریت شناخت و برنامه های نظارتی را شامل نمی شود.
من توانستم سایت های زمین شناسی ژئومورفولوژیکی منطقه نواحی Tal-e Gazha (نبخا) را در فهرست سایت های طبیعی ملی در سال 2013 را ثبت کنم. همچنین، بسیاری از مناطق لوت را به سازمان ملی ثبت میراث طبیعی و معنوی و بیابان لوت به شماره 203 به فهرست لیست میراث ملی کشور اضافه شد. ثبت بین المللی بیابان لوت در فهرست میراث طبیعی زیست کره (بیوسفر) این امید را داد که در آینده نزدیک در همه زمینه های برنامه های حفاظت پايدار و مطالعات اكولوژیك ارزشهای فرهنگی و طبیعی محیط زیست به توسعه صنعت ژئوتوریسم با رشد اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی تحقق خواهد بخشید .