انواع برش در عمل تدوین فیلم

انواع برش در عمل تدوین فیلم

فیلمساز همیشه باید برای استفاده از برش دلیلی داشته باشد و بین برشها نیز باید ارتباطی تصویری یا موضوعی بر قرار باشد. زیرا تغییر دادن يك تصوير صرفا برای داشتن تصویری دیگر که متفاوت با تصویر قبلی باشد، از ارزش کمی برخوردار است.
برش، یکی از روشهای ساده تغییر یك تصویر به تصویر دیگر است. به طور کلی در فیلم استفاده از برش بدین معناست که بازی قطع نشده و استمرار دارد. البته برای انتقال بین نماها و صحنه های مختلف راههای دیگری نیز وجود دارد. تعداد زیادی از این تکنیکها در روند تدوین به کار می روند.

محو تدریجی، زمانی وسیله انتقالی نسبتا متداولی در کار فیلمسازی بود، که اساسا دو نوع مختلف دارد: پدیدشدن، که در آن تماشاگر پرده را کاملا سیاه مشاهده می کند که به تدریج پرده روشن و تصاویر آشکار می شود، و ناپدید شدن، که در آن تماشاگر ابتدا تصاویر روشن را می بیند و به تدریج پرده رو به تاریکی می رود. چون مدت زمان محو تدریجی بیشتر از مدت زمان برش است، نوعی وقفه در تسلسل بازی ایجاد می کند، به طوری که به نظر می رسد يك صحنه از صحنه دیگر جدا شده باشد. در نتیجه، محو تدریجی نه تنها موجب وقفه زمانی می شود، بلکه به بیننده امکان می دهد که لحظه ای صحنه قبل را از نظر بگذراند. : هم گدازی نیز، مانند محو تدریجی رواج سابق را ندارد، اما هنوز در بعضی موارد به عنوان يك وسيله انتقالی استفاده می شود. هم گدازی، دو تصویر مختلف را به تدریج با هم ترکیب می کند. به عنوان مثال، بیننده در حال نگاه کردن به آسمان نیویورك است و به تدریج متوجه تصویر دیگری می شود؛ منظره ای از پاریس، پشت نمای آسمان نیویورك است. تصویر آسمان نیویورك محو می شود و صحنه پاریس باقی می ماند. نتیجه قابل ذکر آن است که صحنه بازی از آسمان نیویورك به پاریس تغییر کرده است. بعضی مواقع، در فیلم از هم گدازی، در شروع و خاتمه سکانسهای پس نگاه استفاده می شود.

برهم نمایی شباهت بسیاری به هم گدازی دارد، با این تفاوت که هر دو نما در آن واحد بر روی هم روی پرده ظاهر می شوند. به این شکل که دو نما بر روی هم چاپ شده و موقع نمایش روی پرده، بیننده هر دو را همزمان می بیند. برهم نمایی، دو عمل جدا از هم ولی در واقع مر بوط به یکدیگر را که در يك زمان اتفاق می افتد، نشان می دهد. با نمایش صحنه ای از آتش گرفتن يك ساختمان و برهم نمایی آن با ماشین آتش نشانی، فیلمساز نشان می دهد که هر دو کار همزمان اتفاق افتاده است.

مونتاژ پرده دو نیمه، جای دادن صحنه های مختلف در يك پرده است. در این روش، پرده به قسمتهای جداگانه ای تقسیم می شود. هر قسمت پرده، صحنه ای مجزا ولی مرتبط به هم را نشان می دهد. به عنوان مثال، برای نشان دادن يك صحنه آتش سوزی فیلمساز می تواند پرده را به پنج قسمت تقسیم کند. در يك قسمت، محوطه خارج ساختمانی که آتش گرفته؛ در قسمت دیگر، زنی که داخل ساختمان در میان دود و آتش محاصره شده؛ در قسمت دیگر، مردی را که بی حرکت در پشت یکی از پنجره های ساختمان منتظر مانده تا جرئت پریدن از پنجره را پیدا کند؛ در قسمت چهارم مأمور آتش نشانی که با تبر در ساختمان را در هم می شکند، و در قسمت پنجم رئیس آتش نشانی که با بی سیم نیروی امداد بیشتری می خواهد را نشان دهد.

دو تكنيك انتقالی دیگر که امروزه چندان مورد استفاده قرار نمی گیرند عبارتند از وارونگی و روبش، اگرچه وارونگی و روبش هنوز هم در تلویزیون کاربرد دارند. زیرا این وسیله در مبارزه اقتصادی با صنعت فیلم، بسیاری از محدودیتها و ممنوعیتهای قبلی را از میان برداشته است. در روبش تماشاگران شاهد هستند که يك نما با خط متحرکی که معمولا از پهلو به پهلو یا از بالا به پایین قاب کشیده می شود، به نمای دیگر تغییر می کند. حرکت این خط در طول تصویر، در آن واحد تصویر قبل را پاك و تصویر جدیدی ظاهر می کند. وارونگی نوع مختصر اصلاح شده روبش است بدین معنا که به نظر می رسد تصویر دور محوری افقی یا عمودی غلتیده و به این ترتیب تصویر دیگری ظاهر می شود. در حال حاضر فیلمسازان، کمتر از وارونگی وروبش استفاده می کنند و تقریبا همه آنها قبول دارند که برش، محو تدریجی و هم گدازی وسایل انتقالی بصری طبیعی¬تری است. امروزه، در واقع برش مهمترین وسیله انتقالی است.

همچنین در میان فیلمسازان معاصر به ندرت دیده می شود که از نقاب استفاده شود، اگر چه نقاب یکی از وسایل مورد علاقه گریفیث بود. اصولا نقاب عبارت است از تاريك کردن قسمتهایی از صحنه برای ایجاد يك اثر بصری خاص. با استفاده از نقاب فیلمساز می تواند در مواردی نظیر ظاهر شدن نما از میان دوربینهای دو چشمی، پریسکوپ، یا سوراخ کلید حالت مورد نظر را ایجاد کند. مثلا گریفیث از ابزار دیگری به نام عنبیه استفاده می کرد، بدین معنا که تمامی قاب به جز دایره کوچکی در ناحیه مرکز تاريك شده؛ و سپس با باز کردن عنبیه کل صحنه نمایان می شد.

اگر چه فیلمسازان تقریبا از همه تکنیکهای تدوین که ذکر شد استفاده می کنند ولی فیلمهای آنها به طور مشخصی با یکدیگر متفاوت است. در حقیقت بیننده بعد از تماشای چند دقیقه از يك فيلم ولز، برگمان، فلینی، دقیقا متوجه می شود که با سه نحوه احساس و درك کاملا متفاوت روبروست. این آگاهی حاصل تشخیص تفاوتهای آثار این سه فیلمساز است که فورا به چشم می خورد تفاوت در موضوع، تفاوت در شیوه برخورد و به ویژه تفاوتهایی که در ارائه تصویر های بصری و در حقیقت با سه سبك تدوین مختلف مشاهده می شود. البته منظور از سبك، يك تكنيك صرف که به طور مصنوعی بر موضوع فیلم تحميل شده باشد نیست، بلکه روشی است که در ذات داستان وجود دارد.