راهنمای سفر به تاجیکستان

فرهنگ تاجیکستان

 با این واقعیت شروع کنیم که تاجیک ها واقعاً ملتی باستانی هستند. از این رو، فرهنگ این مردم نسبتاً منحصر به فرد است و از دوران قرون وسطی نشات می گیرد. تاجیک ها تا به امروز موفق به حفظ سنت ها و آداب و رسومی شده-اند که پایه و اساس زندگی و فرهنگ ملت آنها است. سازه های فرق و یافته های باستان شناسی که در مورد توسعه فرهنگ شادمانی گواهی می دهند، مربوط به قرن های پنجم و ششم قرون وسطی است. در بین آنها اشیاء ساخته شده از فلز، سنگ و سفال دیده می شود. در طی حفاری های باستان شناسی در نزدیکی شهر پنجیکنت، سازه های مسکونی و فرهنگی، نقاشی های زیبا و مجسمه هایی که به قرن هفتم و هشتم مربوط می شدند یافت شد. نمونه-های باشکوهی از معماری در مساجد باستانی تاجیکستان نیز یافت می شود. نقاشی های دیواری آنها را می توان به عنوان آثار معتبر هنری شناخت.

 تاجیک ها همیشه طلب دانش جهان بوده اند. و این موضوع در علم، ادبیات و هنر آنها منعکس شده است. تاجیک-ها به طور ویژه ای از زبان مادری خود محافظت می کنند. هزاران سال است که تاجیک ها زبان مادری خود را با دقت حفظ کرده و آن را از نسلی به نسل دیگر منتقل می کنند. به گونه ای که  تصور می کنید که نوعی اثر هنری را محافظت می کنند. علاوه بر این مداوم تلاش می کنند آن را با زبان های جایگزین نکنند. فاتحان عرب در زمان های دور عملاً زبان اصلی تاجیکستان را ویران کرده اند. با این حال، تاجیک ها توانسته اند شکوه اصلی خود را بازگردانند. با استفاده از این زبان شاهکارهای کلاسیک تاجیک بازگو می شود. شاهکارهایی مانند داستان، آهنگ، مقالات علمی و غیره. همه این ها ثابت می کند که تاجیک ها همیشه از فرهنگ، هنر و زیبایی برخوردار بوده اند.

 تاجیک ها همیشه با دیدگاه های عجیب و غریب خود از جهان هستی تحصیل کرده اند. اما اوج توسعه فرهنگ تاجیک در دوران حکومت سامانیان (874-1005 میلادی)، به ویژه دوران اسماعیل سامانی بوده است. در این زمانی بود که علم ادبیات، نجوم، ریاضیات، علوم طبیعی و فلسفه رونق یافت. اسماعیل سامانی که یکی از تحصیلکرده ترین افراد زمان خود بوده است، شرایط مطلوبی را برای رونق فرهنگ تاجیک ایجاد کرده است. زمان حکومت اسماعیل سامانی هنوز هم به نام عصر طلایی تمدن تاجیکستان شناخته می شود. در دستگاه حکومت اسماعیل سامانی بهترین دانشمندان، بهترین نویسندگان، بهترین فیلسوفان، بهترین شاعران، بهترین ستاره شناسان، بهترین نقاشان و بهترین کیمیاگران کار می کردند. درهای کاخ همیشه برای مراجعه کنندگان باز بود تا اخبار مربوط به آخرین تحولات در فرهنگ جهان را بازگو کنند. از جمله دانشمندان مطرح آن زمان می توان به ابن سینا، ابوریحان بیرونی ، خوارزمی، فارابی، رودکی، سعدی و عمر خیام اشاره کرد. در حقیقت آنها در قلمرو گذشته ایران امروزی زندگی می کردند.

 تاجیک ها با احترام به دورانی که ملت تاجیک با زبان، قلمرو و فرهنگ مشترک خود زندگی می کردند، رفتار می-کنند. در سال 1999، جشن 1100 سالگی سلسله سامانی تبدیل به یک جشن بزرگ برای کل کشور شد. این جشن ها، سمپوزیوم ها و کنفرانس های بین المللی نه تنها در تاجیکستان بلکه در بسیاری از شهرهای جهان نیز رخ می دهد. دوشنبه در بسیاری از موارد فرهنگی و هنری سرمایه فرهنگی جمهوری تاجیکستان است.
زندگی مدرن فرهنگی تاجیکستان را نمی توان بدون تئاتر اپرا و رقص باله ای به نام ایین، تئاتر دراماتیک تاجیک به نام لاووتی، تئاتر درام روسیه، آکادمی علوم، دانشگاه های دولتی، موزه های تاریخی، موزه های هنرهای زیبا و سایر نهادهای فرهنگی متصور شد.

صنایع دستی تاجیکستان

پارچه

 از زمان های قدیم، تاجیک ها برای تولید هنرمندان ملی مشهوری داشتند. این دستان ماهر از قرن ها پیش تنها با استفاده از مواد طبیعی خالص، پارچه ها، ظروف، وسایل موسیقی، فرش، مبلمان، جواهرات و بسیاری چیزهای دیگر را ساخته اند. امروزه بسیاری از این موارد به سوغاتی تبدیل شده اند. این لوازم توسط بازدیدکنندگان بسیار مورد توجه و استقبال قرار گرفته اند. تاجیکستان در تمام دوران ها هنرمندان ملی مشهوری داشته است که هنرهای باستانی خود را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده اند. یکی از قدیمی ترین صنایع تاجیک صنعت بافتن است. رایج ترین پارچه-های تاجیکستان عبارتند از:
1-    زندونا که از دوران باستان شناخته شده است. این پارچه در میاورخان، ایران و هم چنین در کشورهای باستانی روسیه و اسکاندیناوی، چین و خلافت عرب محبوبیت بالایی دارد. مرکز تولید زندونا در نزدیکی بخارا است. در زمان حکومت سامانیان این پارچه به کشورهای مختلف صادر شد. در حالی که در آن زمان زندونا دارای رنگ و الگویی یکنواخت بود. گاهی اوقات زندونا را با منگوله که روشی برای تزئینات بود تزئین می-کردند. زندونا هنوز هم پیدا می شود است هر چند که به شکل های پیچیده تری پیشرفت کرده است.
2-    آلوچا پارچه ای از جنس ابریشم و پنبه است که در چند رنگ موجود است. امروزه صنعتگرانی که در تاجیکستان زندگی می کنند انواع مختلفی از آلوچا را تولید می کنند. امروزه دو نوع آلوچا در زندگی روزمره استفاده می شود: زبک و فرانچی.
3-    بکاسام یک پارچه چند رنگ نیمه ابریشمی با تزئینات راه راه است. این پارچه توسط صنایع ملی سمرقند، بخارا، تاشکند، کوکند تولید شده است. در تاجیکستان مدرن صنعتگران می توانند بکاسام را تولید کنند. امروزه نیز این  پارچه در بین ساکنان محلی بسیار محبوب است.

4-    برکد پارچه ابریشمی شناخته شده ای در سراسر جهان است. لباس های دوخته شده از برکد در طول تعطیلات پوشیده می شوند.
5-    کاربوس یک پارچه پنبه ای است که در نوع خود محبوب ترین پارچه در آسیای میانه می باشد. این پارچه در سمرقند، بخارا و کاراتهگ تولید می شود.
6-    شوخی-کاموس یک پارچه متراکم ابریشمی با الگوهای بسیار زیاد است. این پارچه برای دوخت لباس های مجذوب کننده و انواع روسری ها استفاده می شود.
7-    چیت – کتون پارچه ای تزئینی است که از جمله محبوب ترین پارچه ها در آسیای غربی به شمار می رود. این پارچههنوز هم در سمرقند، بخارا، اورا تیوب و کاراتوگ تولید می شود.

زردوزی

زردوزی یکی از انواع هنر و صنایع دستی در تاجیکستان است. زردوزی به دو رنگ متفاوت انجام می شود: طلایی و سفید. زردوزی طلایی عمدتاً در مخمل استفاده می شود. در گذشته برای مواد چرمی، خز و پارچه های پنبه ای نیز استفاده می شد. دو نوع زردوزی طلایی وجود دارد: زمین دوزی و گلدوزی.

1-    زمین دوزی - تزئینات چند رنگی در سراسر دوخت مورد استفاده قرار می گیرد. این ویژگی در همه زمین دوزی های مناطق آسیای مرکزی موجود است.
2-    گلدوزی - گلدوزی بر اساس الگوهای از پیش ساخته شده انجام می شود. این سبک یکی از پیچیده ترین هنرهای زردوزی است. گولدوزی برای تزئین لباس، کفش عروس و کلاه عروس استفاده می شود. گلدوزی طلائی مدرن به طور عمده برای سوغاتی مورد استفاده قرار می گیرد. این مدل از گلدوزی حاوی 10-20٪ طلا است.
3-    ابرباندی- یک نوع چاپ است. این نوع زردوزی قدیمی ترین هنر ملی تاجیک ها است. در این روش با استفاده از الگوهای آماده بر روی مواد اشکالی چاپ می شود. این تزئینات با کیفیت و ویژه هنری دارای الگوهای مختلفی از قبیل هندسی، گلبرگ و غیره هستند. امروز این هنر یک نوع خاص از هنر به شمار می آید و بیشتر در منطقه اوراتتیوب مشاهده می شود. این هنر از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.