آشنایی با ویژگی های طبیعی شهر سوخته - 5.0 out of 5 based on 1 vote

آشنایی با ویژگی های طبیعی شهر سوخته

تنها پدیده طبیعی کوهستانی این دشت با نام کوه خواجه شناخته می شود که از سنگ های بازالتی ایجاد شده است و به ارتفاع حدودی ۶۰۹ متر از سطح دریا قرار دارد. مرز طبیعی مابین سیستان و بلوچستان یعنی در دامنه شرقی کوه های ملک سیاه، سنگ چخماق و همچنین در قسمت های مرکزی آن ناحیه سنگ مرمر و سنگ شیشه یافت شده است. بعدها در دامنه های غربی کوه ملک سیاه ذخایر مس و سرب و پیرامون کوه های تفتان ذخایر گوگرد استخراج می شده است. بنابراین مشاهده می شود که منطقه سیستان به لحاظ ذخایر کانی منطقه ای بسیار غنی و پربار به حساب می آید.

آشنایی با ویژگی های طبیعی شهر سوخته

تغییرات اقلیمی که در طول سال های زیاد، به خصوص از حدود ۶۰۰ سال پیش تا به امروز در این ناحیه شکل گرفته است، تأثیر زیادی بر فرهنگ و اجتماع این ناحیه گذاشته است. تحقیق های باستان شناسی به درستی حاکی از آن است که زمانی سیستان از منظر شرایط آب و هوایی مشکلی نداشته و در محدوده های وسیع با تراکم جمعیت نسبتا زیاد گسترش داشته است و سپس همزمان با تغییرات اقلیمی کم کم نابود شده، به صورتی که تا به امروز نیز نسبت جمعیت در منطقه سیستان بسیار کم مانده است.

آشنایی با ویژگی های طبیعی شهر سوخته

پیش از به پایان رسانیدن این مقدمه کوتاه جغرافیایی لازم است دو نکته دیگر را نیز درباره سیستان بیان کنیم. اولین موضوع تقسیم بندی سیستان از نظر سیاسی است. در این تقسیم بندی قسمت بزرگی از سیستان به خاطر ضعف دولتهای وقت ایران و فشار بیش از حد امپراطوری هند انگلیس بر ایران جزو کشور نوپای افغانستان است و قسمت بسیار کوچکی از آن نیز جزو کشور جدید دیگر یعنی پاکستان و بالاخره بخش سوم آن یعنی مساحتی بالغ بر ۳۶۰۰۰ کیلومتر مربع در خاک اصلی ایران واقع شده است. نکته دوم مربوط به دو پدیده دیگر طبیعی و جغرافیایی است که در شکل گرفتن تمدنهای موجود در دشت سیستان به خصوص شهر سوخته سهم قابل ملاحظه ای داشته اند. این دو پدیده کلوتک و تراس می باشند.

آشنایی با ویژگی های طبیعی شهر سوخته

الف - کلوتک: پوششهای گیاهی در مزارع و جنگلها و بیابانها به صورتهای مختلف وجود دارد این پوششهای گیاهی در بیابانها که موضوع این مقاله است معمولا شامل بوته هایی است که به صورت جزایر پراکنده می رویند و در فاصله بین آنها زمین عریان و بدون گیاه است. در نقاط بدون گیاه به تدریج شیارهایی در امتداد جهت وزش باد به وجود می آید، در نتیجه محل بوته ها و پوششهای گیاهی به صورت پشته های برجسته ای باقی می ماند. در به وجود آمدن این پدیده جریان آبهای سیلابی نیز مؤثرند. این پدیده طبیعی را در اصطلاح جغرافیایی «یاردانگ تکیر» می خوانند که واژه ای ترکمنی است و مشابه فارسی آن «کلوتک» است.

کلوتکها در سیستان و لوت به فراوانی دیده می شوند.

آشنایی با ویژگی های طبیعی شهر سوخته

ب - تراس: در نتیجه تغییر مسیر بستر رودخانه که در طی سالیان دراز و به کندی انجام می گیرد، زمینهای کنار دلتاها به صورت بلندیهای مسطح حاصلخیزی در می آیند که در اصطلاح جغرافیایی آن را تراس می خوانند. رود هیرمند دارای چهار تراس شناخته شده اصلی است که عبارتند از: تراسهای چهار برجک، رم رود، نیم روز، و تراس جدید زابل که به ترتیب ۵۲۰ و ۵۰۰ و ۴۹۰ و ۴۸۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارند. شهر سوخته روی تراس دوم یعنی تراس روم رود واقع شده است. این تراس مربوط به دوره دوم تجدید حیات و تعویض بستر رودخانه هیرمند است.

آشنایی با ویژگی های طبیعی شهر سوخته

این رشته کوه ها و تپه های کم ارتفاع در مجاور یکی از کهن ترین دلتا های رودخانه هیرمند واقع شده اند و از مهم ترین و اصلی ترین پایتخت های دوران مفرغ در محدوده شرقی فلات ایران محسوب می شوند. در گذشته تصور بدین صورت بوده که دلتای رودخانه فعال هیرمند همزمان با آبادانی شهر سوخته در کنار رود بیابان واقع شده است، اما تحقیق های تازه جغرافیایی اثبات کرده است که دلتای رود بیابان همچنان هم می تواند فعال باشد، زیرا در بستر این دلتا یک دسته آب زیرزمینی در جریان است و این همان دلتایی است که همزمان با یورش تیمور لنگ به سیستان وجود داشته و عامل آبادانی و زندگی شهری در آن منطقه بوده است؛ زیرا در کنار آن شهرها و دژهایی مانند ساروتار، رکن، قلعه رستم و قلعه حوض دار ایجاد شده اند.

5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 5.00 (1 Vote)

مطالب مشابه

تماس با ما

همکاری با ما

تور کیش با پرواز ماهان

تور دبی با پرواز ماهان

تور آنتالیا با پرواز ماهان

تور دبی ویژه شهریور 94 با پرواز ماهان

امتیاز کلی این مطلب (0)

0 از 5 ستاره
افزودن نظر