ایران|Iran، سرزمین پارس

معرفی حمام تاریخی لج در مهاباد

محوطه زیر گنبد ورودی به صورت چهارطاق است که فواصل زیر دو پایه طاق دار چهار متر می باشد. پایه ها بصورت مربع است که هر ضلع آن یک متر و نیم است این نخستین اطاق می نمایاند که رختکن عمومی بوده که بوسیله یک خروجی در سوی مقابل به راهرو انشعابی می رسد، ارتفاع فعلی کف این محوطه 20/1 متر است که ورودی آن به 10 / 1 تقلیل پیدا می کند. طول راهرو انشعابی که به صورت شمال – جنوب ساخته شده 70 / 4 متر و عرض آن 30 / 2 متر می باشد.

در سمت چپ ورودی راهرو درب طاق داری به ارتفاع فعلی 10 / 1 به خلوت خانه یا محل نظافت شخصی و استفاده از داروی نظافت منتهی می گردد. خلوت خانه نیز به صورت گنبدی شکل است که اضلاع شرقی و غربی آن 30 / 3 متر و اضلاع شمال جنوب 10 / 3 متر می باشد. منتهی الیه شمال راهرو درب طاق دار دیگری بعد از یک پیچ کوچک به سمت شرق راه یافته و وارد حمام اصلی می شود ارتفاع این ورودی فعلا تا کف حمام اصلی 30 / 2 متر می باشد که يقينا ارتفاع به مرور زمان کاهش یافته و در زیر کف کنونی سنگ های یک الخت و یکپارچه قرار دارد.

دیدگاه ابتدایی از جنوب چنین می نمایاند که چهارده دخمه مصنوع کنده شده و دو غار کوچک و بزرگ صخره را از هیئت طبیعی خویش در آورده که حکایت از جدال انسان های مظلوم با طبیعت سخت دارد که گاه به دستور فرمانروایان فرعونی مسلک انجام گرفته و گاه بخاطر ترس از حمله حکومت های ستمگر هم جوار می کند. غار بزرگی در سمت شرقی قرار دارد که شب ها محل تجمع گوسفندان و شبانان است و بر سقف آن حفره ای مستطیلی مصنوع وجود دارد که در سطح فوقانی به مدخل دخمه ای می رسد که به روایتی په اطاق با ابعاد متفاوت را دربر می گیرد، غار کوچک از دو بخش طبیعی و دست ساز تشکیل یافته بخش طبیعی بصورت ذوذنقه ای است که قاعده بزرگ آن شش متر است و محل ورود که غار مذکور است، قاعده کوچک آن 60 / 3 متر است که بلافاصله به اطاق مصنوعی ختم می شود.

تمامی دهانه دخمه ها رو به شرق و آفتاب گیر است، گرچه در مقایسه با آثار فرهادتاش بی بی کند این آثار در درجه اهمیت ضعیف تری قرار گرفته لیكن مشابهت تام این دو مجموعه و نزدیکی جغرافیایی آن ها به همدیگر و شیوه سنگ تراشی هر دو آثار مدلل می دارد که این آثار همگی در یک محدوده زمانی و به یک منظور ترتیب یافته است.

محیط گرمابه اصلی از درون ۳۵ متر است که به صورت سه قسمت پیوسته با هشت طاق بنا شده و ارتفاع فعلی آن ازکف زمین تا قسمت آجری 75 / 1 متر می باشد که حتما در سابق بیش تر بوده. روبروی ورودی، خزینه حمام قرار دارد، که زمان بازدید متاسفانه انباشته از کاه منزل مسکونی همجوار بود و اندازه آن نامعلوم ماند ارتفاع تقریبی گنبدها تا سطح فعلی شش متر است.

قسمت فوقانی بنا که آجرهای قرمز رنگ دارد با یک نوع گچ خاک همراه با پودر سنگی ویژه ای که حکایت از کهنگی صدها سال دارد پوشانده شده، مجموعة فضای عمومی حمام بصورت مستطیل می باشد که عرض آن در جنوب و شمال سیزده متر و طول آن در غرب و شرق بیست متر است. بنا مجموعة دارای دو گنبد بزرگ آجری است که محیط گنبد ورودی 40 / 14 متر و پیرامون گنبد حمام اصلی چهارده متر می باشد. دیواره شرقی این اطاق بوسیله دو سوراخ به بیرون صخره و اطاقی دیگر منتهی می گردد که در ضمن یک سوراخ بیضی شکل نیز با قطر تقریبی 10 / 1 متر دربر دارد. شش گنبد کوچک تر آجری نیز به اندازه های متفاوت قرار دارد که محیط گنبد خزینه به تناسب کوچک تر و کم اهمیت تر است.

آب مورد مصرف به وسیله لوله های سفالی نر و ماده به قطر ۱۴ سانتی متر و طول سی سانتی متر که احتمالا بوسيله کانالی از رودخانه مهاباد که در کنار حمام جاری است از سدی که در آن زمان جهت آبیاری بنا شده و در تاریخ اجتماعی منطقه که چندان معتبر نمی باشد و بنام بندلج مشهور است راهنمایی و آبیاری گردیده که در آینده کانال احتمال در نتیجه حفاری مسلما پدیدار خواهد شد قطعأ محل حرارتی و کوره خانه (تون) آن باید در جوار حمام باشد که نوع سوخت آن نیز باحتمال از چوب جنگلی باید تهیه شده باشد که فعلا محل آن مشهود نیست. وجود چنین حمامی در این نقطه علاوه بر آن که نشانگر وجود تمدن های پیشرفته هم زمان سلاطین عثمانی و صفوی است.

نمایان گر حقیقی این اصل مسلم است که بهداشت منطقه مورد توجه بوده و خاص و عام می بایستی بدان توجه می کردند و این درست مصادف با زمانی است که اروپا تازه سر از خواب نكبت های قرون وسطایی بیرون آورده و نخستین گام ها را در راه پیشرفت برمی داشت، اندکی تفحص این اندیشه را پدید می آورد که چرا و چگونه ما سیر قهقرایی پیمودیم و آنان سیر صعود را طی کردند، شاید جواب چنین پرسش هایی را نسل های آینده عملا جواب گو باشند.

بنای این حمام به عباس آقا دهبکری نسبت داده شده است که در سال ۱۲۵۶ هجری ۔ قمری کشته شده. با توجه به تاریخ مرگ عباس آقا می توان نظر داد که حمام فوق الذکر در نیمه اول قرن سیزدهم هجری بنا شده است.

معرفی تخت سلیمان آذربایجان غربی

در گذشته های نه چندان دور راه های مالرو و احيانا ارابه روی که وجود داشتند نه مانند امروز پیوستگی مدام داشتند و نه به این گستردگی بودند و چه بسا در بسیاری مواقع دهکده ای که امروزه به برکت جاده همجوارش به رونق و نوایی رسیده در آن زمان ها محلی از اعراب هم نداشته و بالعكس مناطقی هستند که در آن دوره ها از رونق خاصی برخوردار بوده و امروزه با پیشرفت تکنولوژی و سیاست های حاکمیت موجود دور از جاده، در انزوا قرار گرفته اند. یکی از این نمونه ها شهر شیز یا آذرگشسب یا گنزک و گنژک و نهایتا تخت سلیمان و دیگری در همین مسیر بقایای شهر معروف پراسپه است که یادمان دوره ساسانی و جنگ های میان کشورهای ایران و روم می باشد.

درباره پرالسپه با فراسپه همین بس که شهری دژ مانند در ارتفاعات کوهستان شرقی بلقیس قرار گرفته و به مرور جز بقایایی چند از آن همه جاودانگی چیز دیگری به جای نمانده اما تخت سلیمان که هنوز هم عظمت گذشته را در سینه دارد بر فراز صفه ای و به دور دریاچه ای قرار دارد که عمق آن تا ۶۵ متر اندازه گیری شده در مجموعه تخت سلیمان بقایای ایوان عظیم کسری که مشابه با ایوان مدائن اما کوچک تر می باشد و نیز چهار طاقی آتشکده معروف آذرگشسب و همچنین بناهایی از دوره ایلخانان مغول و دوره اسلامی باقی مانده، در فاصله سه کیلومتری تخت سلیمان کوه معروف به زندان سلیمان که کوهی میان تهی است، دیده می شود و در بخش شمال شرق آن کوه و قلعه بلقیس با ارتفاع ۳۳۳۲ متر مشرف بر بابانظر و تخت سلیمان از یک سو ماه نشان از سوی دیگر قرار دارد.

عظمت مجموعه تخت سلیمان چه در دوره ساسانی و چه بعد از آن به حدی بوده که مطالب مختلفی در رابطه با آن نگاشته شده، فرودسی همان گونه که در مطلع این سخن آمد از آن به عنوان جایگاه مؤبدان و خردمندان نامبرده یاقوت حموی از آن به عنوان شیز که معرب چیس و جایگاه زردشت یاد کرده و ابودلف شاعر عرب در قرن چهارم هجری ضمن توصیف معادن منطقه از دریاچه و باروی آن سخن به میان آورده و گوید از خاور و باختر مغان آتش خود را به وسيله آتش این آتشکده می افروزند.

اگرچه در بسیاری موارد گفته شده که نام گذاری انبیاء مورد احترام قرآن و مسلمين همانند سليمان و يوسف و سایرین باعث گردیده که آثار قدیمی از هجوم اعراب تازه مسلمان مضون بماند اما این نکته را نباید فراموش کرد که در هیچ یک از آثار مکتوب گذشته نشانی از تخریب بد انسان که شایع است دیده نمی شود اگر اسکندر مقدونی مجموعه تخت جمشید را آتش زد و تمدن هلنی را به جای گذاشت هیچ گاه مسلمین با طاق بستان که آخرین نبرد سرنوشت ساز در نزدیکی آن واقع شد چنین نکردند اما رعایت افسانه واری می توان از مردم عامی در رابطه با سليمان و آثار باقی مانده را در آذرگشسب پیدا نمود و بدین منوال که گویند، حضرت سلیمان روزها در تخت سلیمان حکم فرمایی داشته و دیوان را دستور می داده که از زندان سلیمان بیرون آیند و اوامر او را اجرا نمایند و شبانه اژدهای تخت که اکنون چون مار سنگی خفته دستور می داده از تخت حفاظت کرده و خود سوار بر قالی چه به تخت بلقيس در ارتفاع یاد شده می رفته و به استراحت می پرداخته. همه این افسانه ها هم حتی از عظمت آتشکده بزرگ ساسانی و شهر شیز و پراسپه حکایت دارد.

کار علمی باستان شناسان از سال ۱۳۳۷ خورشیدی مطابق با ۱۹۵۹ میلادی توسط یک هیأت مشترک از باستان شناسان ایرانی و آلمانی آغاز شد که ۲۰ سال به طور مستمر ادامه یافت و با این عملیات طرح کلی کاخ و آتشکده ساسانی و بناهای ایلخانی مشخص و معین شد.

اکنون تخت سلیمان با آن همه عظمت نگاره گر دست های تلاش گری است که به دور از هرگونه آلودگی و عشق به ماهیت اصلی این اثر شکوه مند بار دیگر توان نمایاندن ارزشمندی های گذشته را داشته باشد، او منتظر است که اسنوند یا زندان سلیمان باز هم چون گذشته قد برافراشته و از تنوره اش مدخل دوزخ دیوان و دوزخی را به خود بخواند و به درون چاهش بکشد.

آثار باستانی فرهاد تاش روستای بی بی کند مهاباد

در مثلثی متشكل از شهرهای بوکان، شاهین دژ و میاندوآب و در سه کیلومتری روستای بی بی کند و دو کیلومتری روستای قوراوه بر فراز یک رشته کوه که بنام کوه قوراوه خوانده می شود و انتهای آن به بی بی کند ختم می گردد، آثاری از دوران گذشته یعنی دوره مانائی و ماد بچشم می خورد. این آثار در کمرکش کوه و در دره ای که رودخانه کوچک قوراوی آن را آبیاری می کند و این رود بعد از گذشتن از قریه بی بی کند به نزدیکی های قریه داشکستان رسیده و بعد از ترکیب با رود کوچک دیگری به رودخانه بزرگ زرینه رود می پیوندد، قرار دارد.

دست چپ رود مذکور که از شرق به غرب جاری است بقایای قدیمی شهری گمشده قرار دارد که هم اکنون در دو مقطع درخت کاری شده که انتهای آثار کنده شده در دل کوه بر فراز همین شهر قرار دارد، در حاشیه سمت چپ رود کوچک قوراوه و در فواصل یاد شده ابتدا درختان چنار فضای نسبتا وسیع مثلثی شکلی را در یک ردیف دربر گرفته و بعد از طی مسافتی کم و به موازات درختان چنار، درختان بید نسبتا بلندی قرار دارد که جوی باریکی آن را آبیاری می کند و آثار کنده شده در کوه بر بالای همین زمین کم شیب قرار دارد، نوع سنگ کوه از دوران سوم زمین شناسی و آهکی است که فسیل های مرجانی دوکفهای بسیاری بر این شیب قرار دارد. ارتفاع ذوزنقه فوق 70/3 متر است با این قرار سطح کف دهانه ورودی ذوزنقه 76 / 17 متر می باشد و اما اطاق مکعبی متصل به ذوزنقه مذکور به ارتفاع 70 / 3 متر خودنمایی می کند.

طول و عرض مکعب به ترتیب 80 / 3 و 60 / 3 متر است، شیوه سنگ تراشی این دخمه دقیقا مانند دخمه فقره قای مهاباد و آثار دیگر دوران ماد می باشد که احتمالا این اثر بعد از آثار کنده شده مطروح در قسمت های قبل شاید در دوره امپراطوری مادها بوجود آمده باشد، این اطاقک در ارتفاع 70 / 3 متری زمین به راهی ختم می شود که خود احتمالا یکی از راه های ورود به دژ اصلی که بر فراز کوه فوق قرار دارد باشد در سمت چپ این اطاق و بر فراز آن در فاصله 40 / 6 متری زمین دخمه ای کنده شده که شخص براحتی می تواند از آن عبور کند، بعد از ورود به اطاقی می رسد که آن را اطاق A  نام گذاری می کنیم که ابعاد آن در طول 70 / 4 متر و عرض شرقی 30 / 4 و عرض غربی 10 / 4 متر می باشد و در منتهی الیه سمت غربی آن پستویی با ارتفاع نوسانی هشتاد یا نود سانتی متری و عرض مقطعی 20 / 1 متری و طول 60 / 1 متری وجود دارد.

زاویه چپ این دخمه را بقایای دیوارهای بطول 30 / 2 متر و ضخامت هفده سانتی متر تشکیل می دهد که بر اثر مرور زمان فرسایش زیادی حاصل نموده. در ارتفاع هشتاد سانتی متری دیواره غربی سوراخی به عرض پنجاه سانتی متر و ارتفاع ۷۰ سانتی متر تعبیه شده که به اطاق بزرگ تری راه می یابد این اطاق به شكل مکعب مستطیل ناموزونی است که دو زاویه انتهایی آن در قسمت شمال به دو دخمه متصل می گردد، طول ضلع غربی این اطاق که در این جا به نام اطاق B  می نامیم 65 / 7 متر و ضلع شرقی آن 50 / 8 متر است. عرض ضلع جنوبی که دیدگاه بیرونی دارد.

سه متر کامل و عرض ضلع شمالی 70 / 2 متر است، دخمه شمال شرقی این اطاق با ابعاد متفاوت 40 / 2 در 75 / 1 در 90 / 1 متر است که ارتفاع آن 80 / 1 متر و هم ارتفاع با دخمه شمال غربی است به این ترتیب دو عرض شمال و جنوب آن 90 / 1 متر است و طول غربی آن 60 / 2 متر می باشد که با طول شرقی خود که 80 / 1 متر است مکعب نامیزانی را بوجود می آورد، ارتفاع این بزرگ ترین اطاق یعنی اطاق B  دو متر است که بر دیواره های آن هفت تاقچه هلالی شکل وجود دارد.

اطاق سوم را که با حرف C  مشخص نموده ایم بشكل مکعب مستطیلی کوچک تر از اطاق B  است، طول آن ۵ / ۵ متر است عرض شمالی  25/3 متر و عرض جنوبی 55 / 2 متر است، از مشخصات برجسته این اطاق اینک در فاصله تقریبی 5 / 2 متری دیواره غربی برجستگی مشخصی وجود دارد که همانند حایلی اطاق را بدو قسمت مجزا تقسیم می کند و ضمن در کف زاویه شرقی حفره ای به عمق هفتاد سانتی متر وجود دارد، ارتفاع این اطاق در قسمت شمال 15 / 2 متر و در بخش جنوبی 90 / 1 متر است، این اطاق نیز دارای سه طاقچه هلالی شکل می باشد.

دقیقا در زاویه جنوب شرق کف این اطاق راهرویی سقف به ارتفاع متفاوت نود سانتی متر تا 20 / 1 متر و به طول ۲ متر و عرض پنجاه و پنج سانتی متر تعبیه گردیده که به اطاق کوچک اما مهم تری می رسد که ما در این جا به نام اطاق D  یا اطاق چهارم می نامیم. در بدو ورود به این اطاق دو روزنه به بیرون خودنمایی می کند که در کف روزنه شرقی آثار جوی باریکی وجود دارد و روزنه غربی را بقایای سه پله به ارتفاع هفتاد سانتی متر و آثار گودی در دهانه درگاهی در بر دارد و این اطاق به شكل ذوزنقه ای است که قاعدۀ جنوبی آن 45 / 2 متر و قاعده شمالی 10 / 2 متر و دو ضلع شرقی و غربی آن با ده سانتی متر تفاوت یعنی 20/2 متر طول ضلع شرقی و 40 / 2 متر طول ضلع غربی است.

در بخش شمال شرق آن کوه و قلعه بلقیس با ارتفاع ۳۳۳۲ متر مشرف بر بابانظر و تخت سلیمان از یک سو ماه نشان از سوی دیگر قرار دارد. در اطاق D  سه طاقچه هلالی یک طاقچه مکعب مستطیلی با سقف، و در دیوار پشتی مزبور چهار طاقچه با اضلاع هندسی متفاوت ۷۰ × ۵۰ و ۵۵ × ۹۵ سانتی متر است که عمق هر دو به سی سانتی متر می رسد.

معرفی دو منطقه باستانی و گردشگری مهاباد

اگر بخش شمالی سرزمین مانا را وجود رودهای پرآب زاب و گادر و جانداران دربرگرفته بخش میانی و جنوبی آن را دو رودخانه پرآب زرینه رود و سیمینه رود سیرآب می کند و طبعا وجود رودخانه های این چنینی که در تمام طول سال آب کافی در آن جریان داشته و دشت های جنوب دریاچه چیچست را آبیاری می کند می بایستی دارای ریشه های تمدنی اعصار گذشته را داشته باشد. بقایای این گونه تمدن ها در قرون و اعصار مختلف با نام های باستانی قبل از اسلام و بعد از آن خودنمایی کند و آثار باشکوهی چون آذرگشسب یعنی تخت سلیمان، دژ ساروقورغان، قلعه ساعد سلطان، نقوش قبل از تاریخ کیوه سور، فرهاد تاش بی بی کند و سماقان، قلعه سردار بوکان، قلایچی و ... را پی ریزی کند.

سیمینه رود از کوه های مهاباد و سقز سرچشمه گرفته و در مسیر خود موجب حاصل خیزی خاک و باروری آن و در نتیجه ایجاد مدنیت و شهرنشینی نموده که حد اعلای آن شهر بوکان با قدمتی چند هزار ساله است، این رود بعد از آبیاری دشت های شامات و حاجی حسن به همراه زرینه رود از جنوب به گودال دریاچه می ریزد در این مسیر علاوه بر ده ها اثر و تپه باستانی با کشفیات به عمل آمده در سال های اخیر یکی از مهم ترین مراکز تمدن مانایی در نزدیکی روستای قلایچی هویدا شده است، اما زرینه رود که نتیجه آب های جاری سه شعبه اصلی یعنی ساروق، خورخوره و زرینه است از کوه های بلقيس و تخت سلیمان و سقز بوکان سرچشمه گرفته و بعد از آبیاری مناطق پرباری در نزدیکی مصب سیمینه رود به دریاچه می ریزد، آثار باشکوه و مهمی را در بر گرفته که در اینجا به شرح دو مورد از این یادمان ها می پردازیم:

کیوه سور یا کوه سرخ

در بیست کیلومتری جنوب شاهین دژ و در آخرین حد حوزه بوکان و بر حاشیه زرینه رود کوهی قرار گرفته که به (کیوه سور یا کوه سرخ) اشتهار دارد و حد فاصله آن با روستای عقربلو در حدود دویست متر است که قسمتی از آن شجر است و بعد از طی مسافتی به ساحل رودخانه زرینه رود می رسد. این منطقه از لحاظ اقلیمی در محلی قرار گرفته که دارای آب فراوان و کوهساران بلند است و کمتر در معرض حوادثی چون زلزله بوده اما سیل های مهیب یادگارهایی از رنج و تلخ و اندوه بر چهره چروکیده روستائیان محلی گذاشته، بر روی بخشی از کوه و در دامنه سنگی آن نقوشی منقور است که اگرچه بدرستی تاریخ آن مشخص نیست لیکن باحتمال بسیار از دوران قبل از تاریخ است.

آن چه مسلم است اینکه آثار مورد ذکر که متشکل از اشکال مختلف بویژه بزکوهی است با شاخ های کاملا خمیده و دراز است که نمونه آن بر بعضی سفال های ماقبل تاریخ همخوانی دارد، این آثار برش مستقیم نداشته و بصورت مایل کنده کاری شده اند، بعضی از این نقوش با آثار اخیری که در جنوب ایران یافت شده و همچنین با تصاویر و پیکتوگرام های خره هنجیران واقع در بخش جنوبی مهاباد همخوانی دارد و احتمالا دوران گله داری در حال تکامل را نشان دهد، نکته قابل توجه اندازه های تقریبا یکسان تصاویر می باشد، کلیه اشکال موجود در کوه سور بر روی سنگ های شیست رسوبی یکپارچه قرار گرفته و تقریبا فرم کلی آن ها حکایت از یک حیوان مشابه با بزکوهی می نماید.

اندکی اشکال دیگر نیز وجود دارد که با بقیه تفاوت دارند، یکی از تصاویر به صورت لوزی و دیگری بشکل تیروکمان است، عمق تصاویر حدود شش میلی متر است، تصاویر موجود بر این سنگ ها در ارتباط با تمدن دوران بسیار کهنی است که از شمال فلات ایران تا بخش های کویری چون زنجیری بهم متصل بوده زیرا شباهت بسیار این نقوش با نقوش پیش از تاریخ در گوبوستان قفقاز و نیز کوهدشت لرستان و آثار ارنان یزد می نمایاند که تمدن پیش از تاریخ منطقه ی ارزشمند ما را در بر گرفته که مستلزم تفحص بیش تر است.

سماقان

مجموعه آثار سماقان در چهل و شش درجه و سی دقیقه از نصف النهار گرینیچ و ۳۶ درجه و سی و هفت دقیقه عرض شمالی در محور بوکان – شاهین دژ و در جنوب شرق روستای کانی سنجو و مشرف بر رودخانه زرینه رود قرار دارد. این آثار مشتمل برهفت دخمه سنگی است که بر دامنه مخروطی شکل کوهی آهکی که خود دنباله رشته کوه سماقان است قرار گرفته، در اصطلاح محلی و بنابر روایات افسانه ای این دخمه ها را همانند دخمه های بی بی کند، فرهاد تاش می نامند و آن را به فرهاد مشهور نسبت می دهند، اما واقعیت امر این است که این آثار با توجه به سفال های بافته شده در جوار آن از بقایای اواخر هزاره دوم و تقریبا همزمان با تسلط حکومت مرموز و امپراطوری مائا یا ماناش در این منطقه می باشد.

برای صعود به این آثار باید از دامنه شیب دار و تندی گذشت و از صخره ها با احتیاط صعود نمود، بقایای فسیل های دوکفه ای در مسیر و مدخل آثار نمایان گر مرجان ها و جانوران دوران سوم زمین شناسی می باشد، بعد از صعود نخستین دخمه در منتهی الیه سمت چپ و دورتر از دخمه های دیگر بفاصله پنج متر قرار دارد که این دخمه به شكل مستطیلی است. پس از آن دو دخمه تودرتو با ابعاد متفاوت که بوسیله دو پله سنگی به پائین می رود خودنمایی می کند، ارتفاع این دو دخمه و دخمه های باقی مانده همگی به صورت یکسان  است، بعد از گذشتن از دخمه سوم پهنای غار مانندی که می توان براحتی در آن رفت وآمد نمود هویدا می گردد.

كفه غار در قوس نسبتا خطرناکی که فقط یک نفر با دشواری می تواند از معبر باریک آن عبور نماید را در دخمه متوالی دیگر که با سوراخی به گنجایش یک انسان به همدیگر ارتباط دارند منتهی می گرداند. بعد از نموداری یک گودی مختصر دخمه های ششم و هفتم که هر کدام دارای دو پله سنگی رو به پائین و مجزا از یکدیگر قرار دارند می رسد، ارتفاع این دخمه ها تا محل صعود ده متر و ارتفاع از محل صعود تا قله کوه سی متر است.