معرفی و بررسی فیلم مرگ استالین

معرفی و بررسی فیلم مرگ استالین

استالین را یکی از ترسناک ترین انسان های تاریخ میدانند. کسی که شایعات بسیاری درباره اش وجود دارد که بعضی از آنها درست و برخی دیگر احتمالا نادرست است. برای مثال شایعه است زمانی که پیپ او در کاخ کرملین گم شده بود، به خاطر گم شدن این پیپ ده ها نفر تیر باران شدند تا اینکه بالاخره او پیپ خود را لابلای وسایل شخصی اش یافت. چنین مسائلی البته به دروغهایی شبیه است که پشت سر افراد خطرناک و مرموز گفته میشود. اما در مستبد بودن استالین و اینکه جان آدمها برایش بسیار بی ارزش بود هم شکی وجود ندارد.
در تاریخ سینما شاید اینقدر که راجع به هیتلر یا وینستون چرچیل فیلم ساخته شده است، استالین سوژه فیلمها قرار نگرفته است. شاید دلیل این کم توجهی به استالین، مرموز بودن بیش از حدش باشد و اینکه اطلاعات زیادی درباره او در دست نیست. اما به هر حال فیلم خداحافظ استالین یکی از آثار معدودی است که به زندگی رهبر کمونیست ها و بلشویک های شوروی میپردازد.

خداحافظ استالین داستان رهبر شوروی را روایت میکند. او در ابتدا بسیاری از وزرا و مسئولین بلند مرتبه شوروی را گرد خود جمع کرده و یک مهمانی ترتیب داده است. در خلال این مهمانی، با دختر پیانیستی آشنا میشویم که برادر و پدر خود را طی مبارزات سیاسی با استالین از دست داده است و در واقع به خاطر این موضوع، نفرت زیادی از استالین و حکومتش دارد.
دختر در ابتدای فیلم پیانو میزند. رهبر ارکستر هم رهبری اجرای بزرگی را بر عهده دارد. ناگهان خبر میرسد که استالین این اجرا را پسندیده و دستور داده است که این اجرا برایش ضبط شود. بلافاصله مسئولین کنسرت به در و دیوار میزنند تا هر طور که شده همه مردمی را که در سالن حضور دارند، نگاه داشته و بار دیگر اجرای گروه را همراه با تماشاچیان ضبط کنند. این دختر پیانیست اما از انجام این کار سر باز می زند و با مسئولان این گروه دعوایش می شود.
داستان ادامه پیدا میکند تا اینکه خیلی اتفاقی استالین حین راه رفتن داخل اتاقش به زمین می افتد. بدلیل اینکه کسی جرات ورود به اتاقش را نداشته است، ساعتها طول میکشد تا متوجه این قضیه شوند. صحنه ای که استالین را بی هوش بر روی زمین نشان میدهد و در همین حال، سربازان بیرون اتاق وی مشغول شوخی و خنده هستند از نکات کمدی و جذاب این فیلم است. به هر حال پس از ورود یکی از وزرای استالین به داخل اتاق او، خبر فوت استالین درون کاخ کرملین میپیچد.

در ابتدا، همه مسئولین تلاش میکنند تا مانع پخش شدن این خبر نزد مردم شوند. اما مردم خبر فوت استالین را شنیده و همه شوکه میشوند. دختر استالین وارد داستان شده و دوستان و اطرافیان تلاش میکنند تا او را آرام کنند. در این حین دختر پیانیست هم به ماجرا اضافه شده و لحظات جالبی در داستان رخ میدهد.
مرگ استالین یک فیلم کمدی و در جهت هجو استالین و حکومت مخوف اوست. نحوه مرگ استالین، نحوه مواجهه اطرافیان با این قضیه و اتفاقاتی که پس از مرگ او رخ میدهد از مسائل خنده آور این فیلم هستند. کسانی که تا دیروز او را رهبر خطاب میکردند و به ظاهر حاضر بودند برای او جانشان را هم بدهند، حالا پس از مرگ استالین برای تصاحب قدرت، جنگی را میان ارکان دولت آغاز میکنند.
انگار نه انگار که استالین مرده است. جنازه او در اتاق افتاده و بقیه در حال بحث بر سر نحوه تشکیل دولت موقت و مسائلی از این دست هستند. خیلی طول نمیکشد که این جنگ برای تصاحب قدرت بسیار واضح و پر سر و صدا ادامه می یابد و دختر استالین که تا پیش از این خیال میکرده پدرش چقدر نزد اطرافیان محبوب و کاریزماتیک است، حالا با عمق فاجعه روبرو میگردد.

مرگ استالین یکی از فیلمهای موفق در ژانر کمدی در چند سال اخیر است. این فیلم تلاش کرده که مخاطب خود را به شیوه ای صحیح و البته جذاب بخنداند. بسیاری از صحنه ها طوری مخاطب را به خنده می اندازد که میفهمیم پشت سر بسیاری از مسائل فیلمنامه و کارگردانی اثر اندیشه ای وجود داشته است. اصل مفهوم فیلم در مورد آینده ای است که نمیتوان آن را پیش بینی کرد. استالینی که در ابتدای فیلم در مراسمی که ترتیب داده بود، بالاتر از همه نشسته بود و در جواب شوخی هایش، کسی جرات نمیکرد به جز خندیدن، واکنش دیگری را از خود نشان دهد؛ حالا اینقدر حقیرانه درگوشه اتاق افتاده و کسی هم توجهی به وی نمیکند.
در بخش زیادی از فیلم، جنازه استالین گوشه اتاق قرار دارد. در صحنه ای که وزرای دولت میخواهند جنازه را بی سر و صدا از اتاق خارج کنند، یکی از لحظات مفرح فیلم رقم میخورد. این ها عده ای بزرگان و نخبه های کشور هستند اما از بلند کردن و مخفی کردن جنازه بزرگ ترین مقام کشور خود باز مانده اند. مطمئنا هر مخاطبی با هر سلیقه سینمایی که این صحنه را ببیند از کمدی بودن این فیلم و قدرت این اثر در خنداندن بیننده احساس رضایت خواهد داشت.

بازی خوبی که با رنگ و نور شده نیز، یکی از نکات مهم فیلم مرگ استالین است. بخاطر اهمیت رنگ قرمز در حکومت استالین، بیشترین رنگی را که در تصاویر این فیلم مشاهده میکنیم، رنگ قرمز است. از پرده هایی که بر دیوار نصب است، ظروف غذا خوری و کوچک ترین و جزئی ترین ابزار و اشیای داخل صحنه، بسیاری قرمز رنگ هستند. این تاکید و اغراق در استفاده از رنگ قرمز جزو نکات با مزه فیلم مرگ استالین است. نور پردازی به گونه ایست که در ابتدای فیلم، استالین را در اوج قدرت و شکوه نشان میدهد اما سپس او را در تاریکی اتاق با سایه ای که بر روی جنازه اش افتاده، در اوج حقارت مشاهده میکنیم.
یکی از سکانس های خوب فیلم، سکانس دستگیری مخالفان است. نکته اینجاست که اگرچه این صحنه با توجه به بازی بازیگرانش و ریتم تند تصاویر، تا حدودی کمدی است اما با توجه به اینکه بسیاری از این لحظات واقعا در تاریخ اتفاق افتاده است، میتوان مرگ استالین را به نوعی یک کمدی سیاه نیز به شمار آورد. یک کمدی سیاه که برگ های نانوشته یا پنهانی از تاریخ را برایمان باز میکند تا هم بخندیم و هم هراسمان از آینده بیشتر شود.